İkincillik ilkesi

Abstract

İkinci Dünya Savaşı'na kadar olan dönemde hâkim olan egemenlik anlayışı uyarınca ulusal düzeyde yaşanan insan hakları ihlallerine müdahale mümkün değilken; İkinci Dünya Savaşı sonrasında uluslararası mekanizmaların kurulması ile bu egemenlik anlayışında kırılma yaşanmıştır. Ulus-üstü örgütlerin kurulması ile yeni kurulan bu düzende üye devletleri sistemle bütünleştirmek amacıyla uluslararası mekanizmaların sisteme ikincil olarak katılacağı kabul edilerek ikincillik ilkesi uluslararası hukuka aktarılmıştır. İkincillik ilkesi, Taraf Devletin, ulusal hukuk düzeni içerisinde insan haklarını koruma konusunda birincil yetki ve göreve sahip olduğunu belirtmektedir Bu ilke gerek Avrupa Birliği sisteminde gerek uluslararası insan hakları sistemlerinde temel ilkelerden birisidir. Bu kapsamda uluslararası ve bölgesel insan hakları koruma sistemlerinde ikincillik ilkesinin işleyişi görülebilmektedir. Birleşmiş Milletler insan hakları koruma sistemi, ikincillik ilkesine uygun şekilde inşa edilen küresel bir sisteme işaret ederken bölgesel bir örgüt olan Avrupa Konseyi düzeyinde ise Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin uygulamasında bu ilke önemli bir yer teşkil etmektedir. Bu çalışma, Birleşmiş Milletler ve Avrupa Konseyi düzeyinde ikincillik ilkesini ve bu ilkenin yansıdığı sözleşme ve mekanizmalar ile usul ve ilkeleri ele almayı amaçlamaktadır. Anahtar Kelimeler: İkincillik İlkesi, Birleşmiş Milletler, Avrupa Konseyi, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi.