Kooperatiflerde açık kapı ilkesi ve sınırları

Abstract

“Açık Kapı İlkesi”, kişilere kooperatife giriş ve çıkış aşamalarında gönüllülük ve serbestlik tanınmasını sağlayan ilkedir. Kooperatife giriş ve çıkıştaki gönüllülük kişilerin kooperatife girmeye ve kooperatiften çıkmaya zorlanamamasını ifade eder. Kooperatife giriş ve çıkıştaki serbestlik ise kooperatifin girmek isteyen kişinin girişine ve çıkmak isteyen ortağın çıkmasına müsaade etmesidir. Bir başka ifadeyle açık kapı ilkesi, kooperatiflerin kişilerin iradelerine uygun hareket etmeleri gerekliliğini ifade eder. Açık kapı ilkesi lafzi olarak 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu (KoopK)715’nunda anılmamış olsa da Kanun’un farklı maddeleri bir arada değerlendirildiğinde kanun koyucu tarafından da açık kapı ilkesinin benimsendiğini söylemek mümkündür. Bu çalışmada “Açık Kapı İlkesi” ilgili düzenlemeler, Bakanlıklar tarafından yayımlanan örnek anasözleşmeler ve yargı kararları çerçevesinde üç bölümde incelenmiştir. Birinci bölümde kooperatiflerin kendine has özellikleri de dikkate alınarak açık kapı ilkesinin kabul edilme nedenleri ve açık kapı ilkesinin kavramsal çerçevesi açıklanmıştır. Ek olarak kooperatife giriş ve çıkış aşamalarında açık kapı ilkesinin önem arz ettiği durumlar tespit edilmeye çalışılmıştır. İkinci bölümde açık kapı ilkesinin Kooperatifler Kanunu’nda düzenlenen sınırları ile anasözleşmede düzenlenebilecek sınırları ortaya konulmuştur. Üçüncü bölümde ise anasözleşme ve organ kararları ile açık kapı ilkesinin ihlal edilebileceği haller incelenmiş akabinde ilgili ihlallere ilişkin başvurulabilecek hukuki mekanizmalar tespit edilmeye çalışılmıştır.