Safevîler dönemi İmâmiyye Şîası'nda tasavvuf düşüncesi üzerine tartışmalar

Abstract

Bu tezde Safevîler dönemi İmâmiyye Şîası mensupları arasındaki tasavvuf düşüncesi üzerine tartışmalar ele alınmıştır. Bu konuda oluşan edebiyat, kutuplaşmanın tarafları ve Şiîler arasında tasavvuf üzerine kutuplaşmaya sebep olan fikri ve sosyo-ekonomik unsurlar incelenmiştir. Birinci bölümde, Safevîler döneminde Şiî düşüncede tasavvuf düşüncesinin karakteristik özellikleri, temsilcileri ve tasavvuf düşüncesi üzerine kutuplaşmanın sosyal, dini ve ekonomik yönleri tespit edilmeye çalışılmıştır. İkinci bölümde, Safevîler dönemi Şiî düşüncesinde tasavvuf karşıtlığı ve müdafaasına yönelik kaleme alınan metinlerin tahlili yapılmış ve metinlerin birbirleriyle ilişkisi ortaya konulmaya çalışılmıştır. Üçüncü bölümde, "Tematik Tartışmalar" başlığı altında tasavvuf geleneğinin temel konularından olan zikir, riyâzet ve marifet gibi konular üzerine tasavvuf muhalifleri ve Şiî sûfîler arasındaki tartışmalara değinilmiş, "Sûfî Şahsiyetlerin Mezhebî Aidiyetleri Üzerine İddialar" başlığı altında Hallâc, İbnü'l-Arabî, Mevlânâ ve Safiyyüddîn Erdebîlî gibi meşhur sûfîlerin mensup oldukları mezheplere dair iddialar ele alınmıştır.