Deprem dirençli kentler için peyzaj mimarlığı tabanlı değerlendirme: İstanbul Bakırköy örneği

Abstract

Bu tez çalışmasında, afet sonrası müdahale süreçlerinde hayati rol oynayan kentsel açık ve yeşil alanların deprem sonrası kullanılabilirliğinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışma alanı olarak, İstanbul'un yüksek deprem riski taşıyan ilçelerinden biri olan Bakırköy'de yer alan Kartaltepe Mahallesi seçilmiştir. Mahalle, nüfus yoğunluğu, yapı stoğu kırılganlığı ve yeşil alan yetersizliği açısından kritik bir örnek teşkil etmektedir. Çalışmada, yapı stoğuna ilişkin fiziksel veriler (yapım yılı, kat adedi, yapı malzemesi) üzerinden risk puanlaması yapılmış; riskli binalar için moloz yayılım alanları hesap-lanmış ve bu alanların açık ve yeşil alanlarla mekânsal çakışması analiz edilmiştir. CBS tabanlı bu analiz süreci, toplam yedi aşamada gerçekleştirilmiştir. Ayrıca uzman görüşlerinden elde edilen nitel verilerle toplanma alanlarının sahip olması gereken altyapı ve donatı standartlarına ilişkin değerlendirmeler yapılmıştır. Bulgular, mahallede kişi başına düşen aktif yeşil alan miktarının yalnızca 0,78 m² olduğunu; mevcut alanların çoğunun çevresel riskten dolayı afet sonrası kullanılamaz hâle geleceğini göstermektedir. Sonuç olarak, afet yönetimi kapsamında yeşil altyapı planlamasının yalnızca alan miktarı üzerinden değil, konumsal güvenlik, altyapı donanımı ve çevresel risk bağlamında ele alınması gerektiği vurgulanmıştır. Çalışma, peyzaj mimarlığı disiplininin afet planlamasındaki rolünü görünür kılarken, CBS destekli uygulanabilir bir değerlendirme modeli sunmaktadır.