Yapısal ve anlamsal bakımdan Kur'an'da atıflar

Abstract

Kur'ân âyetlerinin yaklaşık 23 yıllık bir zaman zarfında, belirli bir tarihi bağlamda, muhtelif olay ve durumlar üzerine peyderpey geldiği bilinen bir gerçektir. Nüzûlü boyunca Kur'ân ayetleri farklı zaman dilimlerindeki kişi, kavim ve olaylara sık sık atıfta bulunmuştur. Sözün bir yerinde farklı zaman dilimlerindeki olay/olaylara işaret ederek dikkatleri buraya çeken çeken bu atıflar/göndermeler, Kur'ân'ın nüzûl keyfiyeti dikkate alınarak değerlendirildiğinde, içine nâzil oldukları bağlamla ilişkileri son derece dikkat çekici, araştırmaya ve keşfetmeye değer bir hazinedir. Yukarıdaki bilgilerden hareketle bu çalışma, Kur'ân-ı Kerim üslûbunun önemli bir unsuru olan geçmiş ve gelecek atıflarını, nâzil oldukları tarihî bağlamdan hareketle, yapısal ve anlamsal bakımdan incelemeyi amaçlamıştır. Bu amaçla Kur'ân ayetlerinin tamamı geçmiş ve geleceğe atıflar yönünden nüzûl tertibine göre titizlikle taranmış, bunların, yapı ve işaret ettikleri zaman bakımından tasnifi yapılarak Kur'ân'ı anlamadaki işlevleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Elinizdeki çalışma, Kur'ân'daki farklı zaman dilimlerine ait atıfları bir anlatım üslûbu olarak görmesi ve bu atıfların bağlamsal pozisyonunu inceleyerek Kur'ân'ı anlamadaki işlevlerine odaklanması bakımından tefsir literatürüne yeni bir perspektif sunan özgün bir çalışmadır.