Klasik Arap anlatısında makâme geleneği: -El-Ḥanefî'nin Maḳâmât'ı örneği (Aristo retorik üçgenine göre bir değerlendirme)

Abstract

Bu çalışma, Klasik Arap hikâyeciliğinin önemli anlatı türlerinden biri olan makâme/maḳâmât geleneğini ele almakta ve bu bağlamda Sâʿid b. Ahmed b. Ebî Bekr el-Ḥanefî'nin Maḳâmât adlı eserini merkeze alarak çok katmanlı bir analiz yapmaktadır. Bu çerçevede çalışmada Klasik Arap hikâyeciliğinin tarihsel gelişimi ele alınmış, maḳâmât türünün ortaya çıkışı ve gelişimi analiz edilmiş, el-Ḥanefî hakkında biyografik bilgiler sunulmuş, el-Ḥanefî'nin Maḳâmât adlı eserinin yazma ve matbu nüshaları karşılaştırmalı olarak tanıtılmıştır. Ayrıca çalışmada söz konusu eser hem içerik hem de yapı bakımından Aristo'nun Retorik Üçgeni (ethos-pathoslogos) çerçevesinde analiz edilmiş; ayrıca Maḳâmât'ın belâgat sanatlarıyla ilişkisi ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu yönüyle çalışma, makâme türü eserlerin nasıl incelenebileceğine dair literatürde örneğine rastlanmayan bir yöntem önermesi içermektedir. Ayrıca çalışma makâme türünün önde gelen isimleri ile incelemekte olduğu Hanefî'nin eserini kısaca karşılaştırmış, benzer ve farklı yönlerini ortaya koymaya çalışmıştır.