Sağlıkta dönüşüm programı bağlamında kadın ruh sağlığına bakışlar: Alanyazın ve biyopolitikada postpartum depresyon (PPD)

Abstract

Doğum, kadınları fiziksel, psikolojik ve duygusal olarak etkileyen bir olgudur. Doğumun kadının psikoloji ve ruh sağlığına etkisi birkaç farklı şekilde kendini gösterebilmektedir. Bunlardan sen sık karşılaşılanı postpartum depresyondur. Sağlıkta Dönüşüm Programı, Türkiye'de 2003 yılından beri uygulanan bir grup sağlık politikasının bütünleşik halidir. Bu program dahilinde ana-çocuk sağlığına ayrı bir önem verilmekte olduğu, annelerin eğitimi, sağlığı ve buna bağlı olarak sağlık çalışanlarının eğitiminin yaygınlaştırılmasının önem arz etmekte olduğu vurgulanmaktadır. Bu tezin amacı betimsel analiz yöntemi ile Ulusal Tez Merkezi'ndeki tezler ve seçilen hakemli dergilerdeki makaleleri inceleyerek kadının doğum sonrasında ruh sağlığı açısından akademide postpartum depresyon üzerine yapılan çalışmaları incelemektir. Çalışma 2002-2023 yılları arasında tamamlanmış olan akademik çalışmalara odaklanmıştır. Zira 2003 yılında duyurulan ve 2007 yılında hayata geçirilen "Sağlıkta Dönüşüm Projesi" bağlamında önemli yer tutan anne ve çocuk sağlığı başlığı üzerinden inceleme yapılmıştır. 2003 yılından beri anne sağlığı ve anne ruh sağlığı üzerine T.C. Sağlık Bakanlığı tarafından yapılan düzenlemeler olmasına rağmen akademik çalışmaların postpartum depresyona yoğunlaşması son on sene içerisinde olmuş, istikrar kazanması ise 2010'ların sonunu bulmuştur. Bilimsel araştırmaların çoğu tanımsal ve kesitseldir, postpartum depresyonun risk etmenlerine ve postpartum depresyonla bağlantılı olabilecek etmenlere odaklanmıştır; postpartum depresyona yönelik tedavi ve yaklaşım çalışması çok azdır. Akademi ve sağlık eğitiminde postpartum depresyonla ilgili daha detaylı ve sistematik çalışmalara ihtiyaç vardır.