Çalışma sürelerinin toplu iş sözleşmeleriyle düzenlenmesi

Abstract

Anayasada öngörülen toplu iş sözleşmesi özerkliğiyle, işçi ve işveren tarafının emredici hukuk kurallarına uygun olmak kaydıyla toplu iş sözleşmesi kapsamında iş ilişkisine, çalışma koşullarına, karşılıklı hak ve borçlarına ilişkin kendi aralarında düzenlemeler yapması mümkün olmuştur. 4847 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat hükümlerinde çalışma şartlarını oluşturacak unsurların bir kısmı emredici hükümlerle düzenlenirken bir kısmında ise taraflara serbesti tanınarak değişiklik yapma imkanı sunulmuştur. Küreselleşmenin getirdiği maddi koşullar, yoğun rekabet ortamı, teknolojinin gelişmesi gibi nedenlerle katı çalışma sürelerinin yerini esnek çalışma süreleri almaktadır. 1475 sayılı Kanunun çalışma şartlarına ilişkin katı yapısı çağın gereksinimlerine karşılık vermediğinden, 4857 sayılı Kanunda çalışma sürelerinde esnekleştirme yaklaşımı benimsenmiştir. Yasanın belirlediği sınırlar içerisinde kalmak kaydıyla tarafların çalışma koşullarına, karşılıklı hak ve borçlarına ilişkin düzenlemeler yapması, değişen koşullara uyum sağlanabilmesi bakımından büyük önem taşımaktadır. Çalışma koşullarının belirlenmesinde birey olarak işveren karşısında pazarlık gücü bulunmayan işçilerin, bu yetkiyi kolektif hareketle sürdürülen toplu iş sözleşmeleriyle kullanmaları en etkili yöntemlerden biridir. Toplu iş sözleşmelerine işlevsellik kazandırmak bakımından ise, madde metinlerinin hukuken geçerli biçimde oluşturulması gerekmektedir. İşin düzenlenmesi kapsamında toplu iş sözleşmelerinde yer alan çalışma süresine ilişkin düzenlemeler tez çalışmamızın konusunu oluşturmaktadır. Ele alınan bu toplu iş sözleşmeleri, mahalli idareler ve bağlı şirketlerinde 4857 sayılı Kanuna tabi iş ilişkileriyle çalıştırılan işçilerin bağlı oldukları toplu iş sözleşmeleridir. Toplu iş sözleşmesinde yer alan düzenlemeler tezimizde çeşitli boyutlarıyla ele alınıp incelenmiş, tespit edilen sorunlara çözüm üretilmeye çalışılmıştır.