Prostat kanserinin cinsel yaşam fonksiyonlarına etkisinin belirlenmesi

Abstract

Tanımlayıcı ve kesitsel nitelikte olan bu çalışma, prostat kanserinin hastaların cinsel yaşam ve erektil fonksiyonlarına etkisini belirlenmek amacıyla yapıldı. Araştırma, Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi, İbn-i Sina ve Cebeci Eğitim Araştırma Hastanelerinin Üroloji, Tıbbi Onkoloji ve Radyasyon Onkolojisi kliniklerinde bulunan hastalar üzerinde yürütüldü. Çalışmanın yürütülebilmesi için Ankara Tıp Fakültesi Klinik Araştırmalar Etik Kurulu'ndan izin alındı. Araştırmanın evreni; 11.04.2016-03.02.2017 tarihleri arasında primer tanısı prostat kanseri olan, cinsel yönden engeli bulunmayan, terminal dönemde olmayan, okuma yazma bilen, anket doldurmasına engel nöro-psikiyatrik hastalığı bulunmayan, çalışmaya katılmayı kabul eden ve onamı alınan 140 hasta oluşturdu. Çalışmanın verileri, araştırmacı tarafından hazırlanan sosyodemografik ve cinsel yaşam verilerini içeren tanımlayıcı bir anket formu, Avrupa Kanser Araştırma ve Tedavi Organizasyonu Yaşam Kalitesi Ölçeği QLQ-C30 ile Prostat Modülü EORTC-PR25 ve Ereksiyon İşlevi Uluslararası Soru Formu'nun 5 soruluk versiyonu (IIEF-5) kullanılarak toplandı. İstatistiksel analizlerde parametrik testlerden; iki ortalama arasındaki farkın önemlilik testi (t testi), tek yönlü varyans analizi(one way ANOVA), Tukey testi; non-parametrik testlerden Mann-Whithney U testi, Kruskall Wallis varyans analizi uygulandı. Çeşitli değişkenlerin birbirleriyle ilişkisini saptamak için korelasyon analizi yapıldı. Araştırmaya katılan prostat kanserli hastaların %55'sinin ilkokul mezunu olduğu, %83,6'sının aylık ortalama gelirinin gidere eşit, %75'sinin ise emekli olduğu saptandı. Hastaların %45,7'si organa sınırlı (T1-T2), %54,3'nün ise ileri evre ve metastatik (T3-T4) evrede olduğu saptandı. Hastalardan %92,1'inin cinsel yaşamın nasıl etkileneceğine dair herhangi bir danışmanlık hizmeti almadığı belirlendi. Hastaların %40,7'sinin cinsel yaşama yönelik soruları olduğu ve bu soruları sadece doktora sorduğu %59,3'ünün ise sorunlarını hiç kimseye sormadığı belirlendi. Prostat kanserli hastaların "dördüncü evrede" olanların ve tedavi kürlerinden "Radyoterapi, Kemoterapi, Cerrahi" uygulanan grubun yaşam kalitesinin çok düşük olduğu belirlendi (p=0,0001). Hastaların zihinsel, duygusal ve sosyal işlevlerinin daha çok etkilendiği, yorgunluk, ağrı, dispne ve maddi zorluk sorunları yaşadığı saptandı. Katılımcıların aylık ortalama gelir, eğitim ve iş/çalışma durumlarının genel yaşam kalitesini etkilemediği belirlendi (p>0,05). Hastaların prostat modülü (EORTC-PR25) ölçeğine göre, seksüel aktivite ve seksüel fonksiyonlarında önemli derecede bozulma olduğu, bireylerin en çok işeme ve bağırsak semptomları ile karşılaştığı saptandı (p=0,0001). Hastaların IIEF-5 skorlarının düşük olduğu, erektil disfonksiyon (ED) sorunlarını ağır bir şekilde yaşadığı ve bu durumun genel yaşam kalitesini olumsuz etkilediği belirlendi (p=0,0001).