Nüfus politikaları ve kadın bedeni üzerindeki denetim

Abstract

Bu tezde, Türkiye’de izlenen nüfus politikalarını “üreme hakkı” kavramı çerçevesinde sorgulanmaktadır. Bunun için giriş bölümünde feminist hareketin nüfus politikalarına yönelik eleştirilerine ve insan hakları çerçevesinde üreme hakkı kavramının gelişimine yer verilmektedir Bu eleştiriler çerçevesinde “kadınlar için kadınlarla birlikte nüfus politikalarının” kriterlerini ortaya konulmaktadır. Tezin birinci bölümünde, II. Dünya savaşı sonrasından günümüze kadar hakim olan ve III. Dünya ülkelerinde uygulanmaya çalışılan Neo-Malthuscu nüfus politikalarının argümanlarını ortaya konarak tartışılmaktadır. Sağlık alanındaki gelişmelere bağlı olarak nüfusunun özellikle de III. Dünya ülkelerindeki nüfusun çok fazla artığı, bu hızlı nüfus artışının bu ülkelerin kalkınmasının önündeki en önemli engel olduğu, sık ve çok doğumların hem anne hem de çocuk sağlığı açısından sakıncalı olduğu, aile planlamasıyla ailelerin istedikleri zaman ve sayıda çocuk sahibi olabilecekleri, kadınların istemedikleri hamilelikleri önleme veya sonlandırma konusunda seçim haklarının olacağı konularındaki Neo-Maltuscular tarafından ileri sürülen savları, kadınlar üzerindeki etkileri bağlamında ele alınmaktadır. Tezin ikinci bölümünde, Cumhuriyet tarihi boyunca Türkiye’de benimsenen nüfus politikalarını incelenmektedir. Türkiye’de uygulanan nüfus politikalarını iki dönemde ele alınmaktadır. Birinci dönem, Cumhuriyetin kuruluşundan 1960’lı yıllara kadar izlenen, nüfus artış hızını yükseltmeyi hedefleyen politikalardır. İkinci dönem, 1960’lardan günümüze değin devam eden, nüfus artış hızını azaltmayı amaçlayan politikalardır. Tezin bu bölümünde, bugün hala devam etmekte olduğu için ikinci dönem üzerinde durulmaktadır. Bu politikaların uygulanmasında kullanılan araçları ele alarak Neo-Malthuscu yaklaşımın Türkiye’de izlenen politikalardaki yansımalarını ortaya konmaktadır. Tezin son bölümünde, “kadınlar için kadınlarla birlikte nüfus politikalarının” kriterleri çerçevesinde Türkiye’de izlenen antinatalist nüfus politikalarını değerlendirilmektedir. Bu değerlendirme sonucunda, izlenen nüfus politikalarının, diğer alanlardaki politikalara da bağlı olarak, kadın bedenini araçsal olarak ele aldığı sonucuna varılmaktadır.