Akademik Arşiv Sistemine Hoş Geldiniz
Ankara Ünivrsitesi Akademik Arşiv Sistemi:
- Üniversitemiz Akademik ve Kültürel Mirasını toplama, saklama ve geniş kitlere duyurmak amacını taşır
- Üniversitemiz akademik çıktılarını uluslararası standartlarda dijital ortamda depolar
- Etkisini artırmak için telif haklarına uygun şekilde Açık Erişime sunar
Ayrıca Üniversitemiz Önlisans, Lisans ve Yüksek Lisans ders notlarına Açık Ders Malzemeleri sistemi üzerinden erişebilirsiniz.
Akademik Arşiv Sistemi birçok farklı bölümden oluşur:
- Dergiler = Bu kategoride Ünivrsitemizde yayınlanan dergilere ulaşabilirsiniz
- Kitaplar= Üniversitemizde yayınlanan kitapları bu kategoride bulabilirsiniz.
- Gazeteler= Geçmişten günümüze bazı gazetelerin, bazı sayıları sizi tarihte bir yolculuğa çıkarıcak.
- Tezler= Yüksek Lisans, Doktora ve Uzmanlık Tezleri bu kategori altında yer almaktadır.
Recent Submissions
Item type:Item, Arthur John Arberry'nin The Koran Interpreted isimli eseri bağlamında çeviri ve yorum anlayışının tahlil ve tenkidi(ANKARA ÜNİVERSİTESİ, 2026) Aytekin, AyşeArthur John Arberry'nin The Koran Interpreted İsimli Eseri Bağlamında Çeviri ve Yorum Anlayışının Tahlil ve Tenkidi" isimli doktora tezimizde Kur'ân-ı Kerîm'in İngilizce tercüme tarihini, çalışmamızın ana konusunu teşkil eden tercüme eserin müellifi olan, sanat, edebiyat, Ṣûfizm gibi alanlarda nitelik ve nicelik bakımından kaliteli pek çok eser kaleme alan, 1905-1969 seneleri arasında yaşayan İngiliz oryantalist, memur, kütüphaneci, tercüman, filolog, akademisyen Arthur John Arberry'nin içine doğduğu ve içinde yaşadığı şartları anlamak adına yaşam serüvenini, karakteristik özelliklerini, onu yansıtan eserlerini, İslâmî literatürde büyük önemi haiz Kur'ân-ı Kerîm, vaḥiy ve aḳıl, taṣavvuf, İslâmî öğretinin (Islāmic teaching) temel içeriği ve büyük dinler gibi meselelerdeki görüşlerini, The Koran Interpreted isimli Kur'ân-ı Kerîm'in İngilizce tercümesini yapısal, içeriksel, anlamsal ve eşdeğerlik düzlemlerinde iki bölüm çerçevesinde inceledik. Çalışmamızda nitel araştırma metodunun bir versiyonu olan literatür tarama tekniği, doküman incelemesi, literal okuma ve analitik değerlendirme yöntemlerini esas aldık. Bu çerçevede, temelde alanla ilgili temaları, terimleri ve disiplinler arası boyutları gözettik. Müellifin dünyasını analiz ettikten sonra The Koran Interpreted isimli Kur'ân-ı Kerîm'in İngilizce tercümesi hakkında bilgilendirme, şekil-içerik-anlam-bağlam odağında tercümenin doğru manayı yakaladığı ve yakalayamadığı unsurlar hususunda dilsel, kültürel, anlamsal, bilimsel, akademik ve tefsir literatürüne özgü değerlendirmelerde bulunduk. Kur'ân-ı Kerîm'in dil ve üslubunun karakteristik, güçlü, duygusal, vurgusal özelliklerini, hitabet, ritim, kafiye, içerik, söylem ve sanatlarını yansıtmaya çalışan ve dönemin algısının dışında davranarak objektif, titiz, vicdanlı ve adil bir tutum sergileyen mütercimin; kelimelerin ilk anlamlarını, birincil ve ikincil terimlerin kullanımlarını ve açık bir ifadeye sahip cümlelerin manalarını doğru, başarılı ve sıhhatli bir biçimde aktardığı ancak deyimler, mecâzlar, yabancı ifadeler, kültürel ifadeler, özel isimler, kesik harfler ve hitap içeren ifadeleri en doğru ve en sıhhatli biçimde aktaramadığı sonucuna ulaştık. Tercümenin doğası gereği oluşabilecek olumsuzlukların yanı sıra hatalı, unutkan, kararsız, tutarsız, bilgisiz, eksik, yetersiz, açıklamasız bir tavrın hâkim olduğunu tespit ettiğimiz bu unsurların yanlış ya da eksik çevirilerinin tavsiyelerimiz doğrultusunda derhâl düzeltilmesi gerektiğini düşünmekteyiz. Bu vesileyle, tercümenin hatalardan arınacağını, akademik ve bilimsel değerinin daha fazla artacağını ve yeni çalışmalara daha çok katkı sağlayacağını umuyoruz.Item type:Item, ‛Abdurrezzāk'ın el-Musannef'indeki Yahudilikle ilgili rivâyetlerin tahlili(ANKARA ÜNİVERSİTESİ, 2025) Gökmen, OsmanBu çalışma; ‛Abdurrezzāk'ın el-Musannef'inde bulunan Yahudi ve Yahudilik atıflı rivayetler ve iktibaslar, hem bir kitabın geçmişe dair bilgileri aktarması açısından panoramik bir tarih el kitabı işlevini göstermesinin detaylarını hem de söz konusu bilgilerden hareketle 'hadis tarihinin konu bütünlüğü aranmaksızın tedvin edilmiş rivayet malzemesinin, konularına göre sistematik biçimde toplanmasının' örnekliğini teşkil eden mevzubahis kitabın tertip, yöntem, bilgi kaynakları ve rivayet literatür tarihindeki konumunu incelemeyi amaç edinmektedir. ‛Abdurrezzāk'ın el-Musannef'i üzerine yapılan çalışmalar daha ziyade kitabın genel yapısı açısından ele alınmış ancak el-Musannef'deki rivayetlerin zimmi hukuku, şer‛u men kablenâ delili yansımaları, Yahudi kaynaklarıyla karşılaştırma ve İsrâiliyat meseleleri bağlamında birkaç spesfik örnek dışında yeteri kadar incelenmemiştir. Bu çalışma, Yahudi ve Yahudilik atıflı rivayetlerin analizine odaklanarak, alandaki mevcut boşluğu gidermeye yönelik bir katkı sunma amacını taşımaktadır. Bu bağlamda, hem merfû hem de mevkûf ve maktû olarak nakledilen rivayetler incelenmiş; özellikle Peygamber sonrası nesillere atfedilen zimmet hukuku bilgileri ve İsrailiyat rivayetlerinin mahiyeti detaylandırılmıştır. Rivayetlerde kavl-maḳūl olgusu ele alınarak, sözlü aktarım ile yazılı kaynaklardan gelen bilgilerin nasıl iç içe geçtiği ve Yahudi menşeli bilgilerin hadis geleneği içinde nasıl yeniden şekillendiği araştırılmıştır. Yahudilere atfedilen sözlerin kelâm-ı peygamberî veya kelâm-ı râvi olarak dönüşüm süreçleri ve bu süreçlerin isnad ve içerik açısından bağlam tahlili yapılmıştır. İsnad yapısı üzerinden Yahudi kökenli bilgilerin hadis literatürüne nasıl dahil olduğu, bu rivayetlerin bağlamı, işlevi ve İslami düşünce içerisindeki rolü tespit edilmiştir. Yahudi kaynaklarından gelen bilgilerin zamanla nasıl yorumlandığı, güncellendiği ve farklı anlamlar kazandığı üzerinde durulmuştur. Ayrıca bu çalışma, ʿAbdurrezzâk'ın el-Musannef'inde yer alan Yahudi ve Yahudilik içerikli rivayetleri sadece hadis ilmi açısından değil, aynı zamanda tarihsel bağlam, anlatı yapısı ve metin eleştirisi yönleriyle ele alarak daha geniş bir değerlendirme sunmayı amaçlamaktadır. el-Musannef'te Yahudi ve Yahudilik atıflı bilgilerin bir taraftan geçmişe dair haberleri aktarması açısından panoramik muhtasar bir tarih el kitabı işlevine sahip olması, diğer taraftan da rivayetlerin menşeinin belirlenmesi, İsrâiliyat'ın mahiyetine ve zimmi hukukunun gelişimine dair kapsamlı bir çalışmanın yapılmasını gerekli kılmıştır. Hadislerin Yahudi kaynaklarıyla ilişkisi, onların İslam ilim geleneğindeki konumu ve metin içerisindeki işlevleri, hem isnad hem de içerik analizi yoluyla değerlendirilmiştir. Bu saikten hareketle bu çalışmada Yahudi ve Yahudilik atıflı rivayetlerin yapısı ve tabiatının izi, Müslüman rivayet geleneği ve Yahudi literatüründe farklı boyutlarıyla incelenmiştir. Bu bağlamda, Yahudi ve Yahudilik içerikli rivayetlerin nasıl aktarıldığı, zamanla nasıl dönüştüğü ve hangi amaçlarla kullanıldığı gibi sorulara yanıt aranmıştır. Ayrıca, bu rivayetlerin hukukî ve teolojik bağlamlarının değerlendirilmesi, onların İslami literatürdeki yerini ve işlevini daha iyi anlamaya katkı sağlayacaktır. Çalışmada ilk olarak, rivayet literatürünün kapsamı el-Musannef özelinde araştırılıp tespit edilmiş, ardından seçilen örnekleme (Yahudi ve Yahudilik atıflı) rivayetler üzerinden çeşitli açılardan analizler gerçekleştirilmiştir. Bu bağlamda, el-Musannef'in kendisinden önceki eserlerle ilişkisi ele alınarak, eserin tedvin ve tasnif yöntemi ortaya konulmuştur. Aynı zamanda, sened ve rivayet üslubu açısından belirgin özellikler tespit edilerek, metinlerin isnad yapıları incelenmiştir. Bunun yanı sıra, rivayet muhtevasının bâb başlıklarına yansımaları değerlendirilmiş ve bu başlıkların oluşturulmasındaki metodolojik tercihler analiz edilmiştir. Epistemolojik açıdan, el-Musannef'teki Yahudi ve Yahudilik içerikli rivayetlerin bilgi değeri sorgulanmış, bunların tarihsel arka planı ve bilgi üretim süreçlerindeki yeri belirlenmeye çalışılmıştır. Ayrıca, dönemin fıkhî boyutuyla ilişkili olarak şer'u men kablenâ delili ve zimmi fıkhına dair rivayetlerin nasıl şekillendiği ve hangi bağlamlarda kullanıldığı tartışılmıştır. Bu doğrultuda, rivayetlerin hem hadis külliyatındaki hem de İslam hukuk düşüncesindeki yeri ve etkisi ortaya konulmuştur. Daha sonra ‛Abdurrezzāk'ın el-Musannef'i çerçevesinde genel olarak ehlu'l-kitāb, özel olarak da Yahudilik, Yahudiler, Yahudi inancı, tarihi, kutsal metinleri, kültürü ve toplumsal yapıları ile ilgili rivayetler ele alınmıştır. Söz konusu rivayetlerin isnad zincirleri ve içerik kategorileri analiz edilerek sistematik bir tasnife tabi tutulmuştur. Bu rivayetler sened yapıları ve içerik türleri açısından müsned, mürsel, merfû, maktû, fetva ve içtihadî aktarımlar şeklinde sınıflandırılmış ve istatistiksel veriler ışığında değerlendirilmiştir. Çalışma kapsamında, bu rivayetlerin kaynak değeri, metinsel varyantları, nakil süreçleri ve muhtemel dönüşümleri incelenmiş; ayrıca fıkhi, kelami ve tarihsel bağlamdaki yansımaları ele alınarak analiz edilmiştir. Bunlarla birlikte, Yahudi ve Yahudilik atıflı rivayetlerin içerik açısından Yahudi kaynaklarıyla karşılaştırılması yapılmış ve bu bağlamda elde edilen veriler ışığında rivayetlerin tarihsel ve edebî bağlamı değerlendirilmiştir. Özellikle, Yahudi literatürü ile el-Musannef'teki anlatılar arasındaki paralellikler ve farklılıklar tespit edilerek, rivayetlerin orijinal bağlamlarından nasıl aktarıldığı ve yorumlandığı üzerine bir tahlil gerçekleştirilmiştir. Bu süreçte, rivayetlerin muhteva analizi, Yahudi metinleriyle karşılaştırmalı incelemesi ve aktarılan bilgilerin dönüşüm süreçleri ele alınarak, hadis rivayetlerinde Yahudi unsurlarının epistemolojik statüsü ve ilmi otoritesi tartışılmıştır. Bunlar yapılırken söz konusu rivayetlerden seçilen örneklerle diğer hadis kaynaklarıyla karşılaştırılması yapılarak dönemin bilgi anlayışı, kaynaklık değeri, epistemolojik mahiyeti ve vurgusu, önceki devirlerden tesiri ve sonraki dönemlere etkisi karşılaştırılarak açıklanmaya çalışılmıştır. Genel olarak bir anlatı formu olarak kabul ettiğimiz rivayet metinleri, tedvin sürecinden sonra hem hadis kritiği açısından hem de nakledilme aşamaları, varyantların mukayesesi ve Yahudi kaynaklarıyla karşılaştırılması bağlamında değerlendirilmeye ihtiyaç duymaktadır. Bu çerçevede, iki Yahudinin recmedilmesi olayı, rivayetlerin metinsel gelişimi, nakledilme aşamalarındaki farklılıklar, varyantlar arasındaki ilişkiler, râvî tasarrufları ve muhayyilesi ve metin içi-metin dışı tutarlılık açısından ele alınarak analiz edilmiştir. Hadis külliyatlarında yer alan bu anlatının, Yahudi hukukundaki recm cezası ile nasıl bir ilişkisi olduğu incelenmiş, özellikle Tevrât, Talmudî kaynaklar ve Yahudi hukuk metinleri ile karşılaştırılarak benzerlik ve farklılıklar ortaya konulmuştur. Çalışma neticesinde, ʿAbdurrezzâk'ın el-Musannef'indeki Yahudi ve Yahudilik içerikli rivayetlerin yaklaşık %9'luk bir kısmının doğrudan Yahudi kaynaklarıyla ilişkili olduğu, geri kalan kısmın ise dönemin Yahudi tarihine, zimmet hukukuna ve âyetlerle ilişkilendirilerek Yahudilere atfedilen özelliklere odaklandığı tespit edilmiştir. Bu bağlamda, Yahudi hukukî pratikleri, dini anlatıları ve toplumsal yapılarıyla ilgili rivayetlerin ne ölçüde özgün, ne ölçüde İslamî çerçeve içinde yeniden şekillendiği değerlendirilmiş; özellikle zimmet hukuku ve Yahudilerin sosyal statüsüne dair rivayetlerin, İslam toplumundaki Yahudi algısını nasıl yansıttığı analiz edilmiştir. Ayrıca, Yahudi kaynaklarıyla paralellik gösteren rivayetlerde metinsel benzerlikler ve anlatı motifleri karşılaştırılmış, bu rivayetlerin nakil sürecinde geçirdiği değişiklikler, isnad yapıları ve anlatı teknikleri açısından incelenmiştir. Böylece el-Musannef'teki Yahudi içerikli rivayetlerin, sadece dinî veya tarihî bir aktarım olmaktan öte, belirli bir epistemolojik ve sosyolojik bağlam içinde nasıl şekillendiği ortaya konulmuştur.Item type:Item, Protection of digital designs under European Union law in the context of current developments(ANKARA ÜNİVERSİTESİ, 2026) Savran, Hakkı GüneşBu çalışma, Avrupa Birliği tasarım hukukunun dijital çağda geçirdiği dönüşümü incelemektedir. Geleneksel olarak fiziksel nesnelerin dış görünüşünü korumayı amaçlayan tasarım hukuku, dijitalleşme süreciyle birlikte sanal ve etkileşimli formları da kapsayacak şekilde genişlemiştir. 2024 tarihli AB Tasarım Reformları, hareket, geçiş ve animasyon gibi unsurları tanıma dâhil ederek dijital tasarımların hukuken korunabilirliğini açık biçimde düzenlemiştir. Bu çerçevede, çalışma dijital tasarım kavramını; görünürlük, ürün tanımı, yenilik ve bireysel karakter ölçütleri bakımından değerlendirmekte, özellikle dijital sanat ve dijital tiyatro örnekleri üzerinden analiz etmektedir. Tez, dijital müzelerden sanal arayüzlere, etkileşimli tasarımlardan algoritmik sanatlara kadar uzanan geniş bir uygulama alanını kapsamaktadır. Sonuç olarak, 2024 Reformları, Avrupa Birliği tasarım hukukunu nesne temelli korumadan deneyim temelli korumaya yöneltmiş; hem fiziksel hem dijital ortamlarda yaratıcılığı destekleyen çağdaş bir çerçeve oluşturmuştur. Bu gelişmeler, tasarım hukukunun yalnızca teknolojik yeniliklere uyum sağlamakla kalmayıp, görsel yaratıcılığın dijital çağdaki dilini de koruma altına aldığını göstermektedir.Item type:Item, Machçı bakış açısından post-truth ve iklim değişikliği(ANKARA ÜNİVERSİTESİ, 2026) Koca, BarışHakikatin ve ona ulaşmak adına bilginin tanım arayışı İlkçağ'dan bu yana çeşitli feslefi yaklaşımlar altında süregelmektedir. Bu durumun tarihsel sürecine bakıldığında inişli çıkışlı bir arayış olduğu göze çarpar. Günümüzde doğru ve güvenilir bilgiye dair çalışmalar 'bilim' adı altında özelleşmişken, bu yöntemleri tarih boyunca sorularıyla yönlendiren felsefe, hakikat arayışında yeni sorular üretmek için yine bu yöntemleri kullanmaya devam etmektedir. Ondokuzuncu yüzyıl sonları bilgide olduğu gibi bilimde de felsefi bakış açısının geliştiği yıllar olmuş ve bu konuda Ernst Mach aktif bir rol oynamıştır. Bu bağlamda, öncelikle hakikat ve bilginin tarihsel serüveni, sonrasında da Mach'ın modern dünyayı etkileyen yaklaşımı üzerinden, günümüzde hakikat-sonrası olarak görülen iklim değişikliği ele alınacaktır.Item type:Item, Beslenme ahlakı: Vegan ve helal beslenmenin epistemolojik mukayesesi(ANKARA ÜNİVERSİTESİ, 2025) Uslu, Nurefşan BulutÇalışma, vegan beslenme ile helal beslenmenin dayandığı epistemolojik temelleri, ilkeleri ve sınırlılıkları incelemektedir. Bu bağlamda beslenmenin biyolojik zorunluluğu, kültürel etkileri, tıbbi sınırları, hukuki boyutu ve sosyolojik yansımalarıyla birlikte, bütüncül bir perspektif içinde beslenme ile felsefe arasındaki ilişki incelenmiştir. Beslenme eylemini epistemik sınırları aşarak insanın kendini, doğayı, diğer canlıları ve Tanrı'yı kavrayış biçimini belirleyen ontolojik bir zemin olarak ele almaktadır. Tezin ulusal ve uluslararası düzeyde literatüre özgün katkısı, beslenme etiği tartışmalarında veganizm ve helal beslenmeyi etik açıdan mukayese etmesidir. Birinci bölümde beslenme etiğinin felsefe tarihinde aldığı biçimleri incelenmiştir. Bu bölüm, Antik Çağ'dan modern çağın teknoloji merkezli paradigmalarına kadar uzanan süreçte beslenmedeki etik değişimleri gösterebilmek adına çalışma için önem arz etmektedir. İkinci bölüm beslenme epistemolojisine odaklanarak bilginin, inancın ve kültürel anlamın gıda tercihlerini nasıl şekillendirdiğini incelemektedir. Helal ve vegan beslenmenin bilgi temellerini, tutarlılıklarını ve sınırlarını karşılaştırmalı biçimde değerlendirmektedir. Üçüncü bölümde ise beslenmenin fenomenolojik yönü merkeze alınmakta, insanın yeme edimi üzerinden kendisiyle, toplumla, tabiatla ve Tanrı'yla kurduğu ilişkinin varoluşsal boyutları araştırılmıştır. Beslenme etiği bağlamında veganizmin hayvan merkezli acı felsefesi, acının anlamı ve acı-beslenme ilişkisine dair kökensel sorunlar ele alınmıştır. Varoluşsal bir deneyim olarak acının anlamı üzerine yürütülen tartışmalar bu düzlemde beraber değerlendirilmiştir. Bu çerçevede insanın beslenme eylemi üzerinden dünyadaki ontolojik konumu ve varlıkla kurduğu ilişki aydınlatılmaya çalışılmıştır. Tez, beslenmenin felsefi anlamda insanın etik sorumluluğunu, beslenme tercihlerinin epistemolojik temellerini, beslenme ile ortaya çıkan ontolojik ufkunu belirleyen çok katmanlı bir fenomen olduğunu ileri sürmektedir.