Mesleğin İlk Yılında Özel Eğitim Öğretmenleri*

Abstract

Mesleğin ilk yıllarında edinilen tecrübeler özel eğitim öğretmenlerinin mesleğe yönelik tutumlarını etkilemektedir. Bu nedenle özel eğitim öğretmenlerinin ilk deneyimlerinin ve algılarının anlaşılması onların mesleğe yönelik tutumları, meslekte kalma durumları ve başarıları için önem taşımaktadır. Bu araştırmada özel eğitim öğretmenlerinin mesleklerinin ilk yılında edindikleri deneyimleri ve bu deneyimlere ilişkin başarılı ve başarısızlık algılarının derinlemesine incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma amacı doğrultusunda araştırma nitel araştırma yöntemi desenlerinden fenomenoloji ile tasarlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 17 özel eğitim öğretmeni oluşturmaktadır. Çalışma grubu amaçlı örnekleme yöntemi türlerinden ölçüt örnekleme ve kartopu örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Araştırma verileri araştırmacılar tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formları aracılığıyla toplanmıştır. Araştırma sürecinde çalışma grubu ile bireysel görüşme ve odak grup görüşmeleri gerçekleştirilmiştir. Araştırmadan elde edilen veriler tematik analiz ile tümevarımsal bir yaklaşımla analiz edilmiştir. Araştırma verilerinin tematik analizi sonucunda sekiz temaya ulaşılmıştır. Araştırma sonuçları özel eğitim öğretmenlerinin mesleğin ilk yıllarında öğretim süreci, kurumsal işleyiş, iş birliği-ilişkiler konularında hem başarılı hem de başarısız olarak nitelendirdikleri deneyimlerin olduğunu göstermektedir. Mesleğin ilk yılında edinilen deneyimler öğretmenlerin mesleki hedeflerini, hislerini ve beklentilerini etkilemektedir. Ayrıca araştırma bulguları okul ortamı, iş birliği-ilişkiler ve öğrenci özellikleri özel eğitim öğretmenlerinin deneyimlerini etkilediğini göstermektedir. Araştırmadan elde edilen bulgular; özel eğitim öğretmenlerinin mesleğin ilk yılına ilişkin deneyimlerinin alanyazında yer alan pek çok çalışma bulgusu ile tutarlı olduğunu göstermektedir.