Konuşma Sesi Bozukluğu olan Çocuklarda Fonolojik Döngü ve Alıcı Dil İlişkisinin İncelenmesi*

Abstract

Konuşma Sesi Bozukluğu (KSB), çocukların fonolojik ve bilişsel süreçlerini olumsuz etkileyerek akademik gelişimleri için risk oluşturmaktadır. Bu bağlamda, etkili müdahale için risk faktörlerinin belirlenmesi önemlidir. Bu araştırmada, KSB’li çocuklarda fonolojik döngü ile alıcı dil ve sözel olmayan zekâ arasındaki ilişki; KSB şiddeti ve yaş değişkenlerine göre incelenmiştir. Nicel yöntemle yürütülen araştırmada tarama modeli kullanılmıştır. 4-6 yaş aralığında 62 KSB'li çocuğa, Sesletim Sesbilgisi Testi (SST), Türkçe Erken Dil Gelişimi Testi (TEDİL), Türkçe Anlamsız Sözcük Tekrarı Testi (TAST) ve Raven Renkli Progresif Matrisler Testi (RRPMT) uygulanarak veri toplanmıştır. KSB şiddeti ve yaş değişkenlerinin TAST puanını nasıl etkilediği Kruskal-Wallis H Testi; TEDİL ve TAST puanları arasındaki ilişki Spearman Korelasyon, TAST ve RRPMT arasındaki ilişki ise Pearson Korelasyon analiziyle değerlendirilmiştir. KSB’li çocuklarda Anlamsız Sözcük Tekrarı (AST) ile ölçülen fonolojik döngünün; alıcı dil becerileriyle ilişkili olmadığı, sözel olmayan zekâ ile ilişkili olduğu, KSB şiddetine göre anlamlı farklılık gösterirken yaşa göre farklılık göstermediği bulunmuştur. KSB'li çocukların dil ve fonolojik becerileri arasındaki ilişkiye dair bulgular farklılık göstermektedir. AST performansı ile sözel olmayan zekâ arasında ilişki olduğunu gösteren çalışmalarla uyumlu bulgular elde edilmiştir. Diğer araştırmalarda olduğu gibi, KSB şiddetinin kısa süreli bellek performansını etkilediği, ancak yaşın bu performans üzerinde belirgin bir etkisi olmadığı gözlemlenmiştir. KSB olan çocukların sözel olmayan bilişsel becerilerinin değerlendirmeye dahil edilmesi gerektiği gösteren sonuçlar, okuma güçlüğü riskine karşı fonolojik döngünün dil ve konuşma terapistleri açısından dikkate alınması gerektiğini işaret etmektedir. KSB şiddeti düzeylerine göre farklılık görülürken yaşa göre görülmemesi, fonolojik becerilerin erken dönemde desteklenip okuryazarlık sorunlarının engellenmesi gerektiğini düşündürtmektedir.