Otizm Spektrum Bozukluğuna Sahip Çocuğun Yaşamına Biyoekolojik Bakış

Abstract

Bu çalışmada, otizm spektrum bozukluğu olan çocukların yaşamını biyoekolojik kuram bakış açısıyla betimsel olarak ortaya koymak amaçlanmıştır. Yöntem: Araştırma, bireylerin tecrübe ettikleri şeyi nasıl betimledikleri ve nasıl deneyimlediklerine yoğunlaşan betimleyici/tanımlayıcı fenomenolojik bir çalışma olarak desenlenmiştir. Betimleyici/tanımlayıcı fenomenolojinin çıkış noktası deneyimlenen olayların katılımcılar tarafından günlük yaşam perspektifinden somut betimlemelerini içermektedir. Araştırmaya otizm spektrum bozukluğu olan çocuğa bakım veren 17 kişi katılmıştır. Verilerin toplanmasında yarı-yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılmıştır. Veri analizleri sonucunda mikrosistem temasında bakım veren ve çocuk, diğer aile bireyleri ve çocuk, yakın çevre ve çocuk, öğretmen ve çocuk, okul; mezosistem temasında sosyal alan bağları, egzosistem temasında ebeveyn ve öğretmen; makrosistem temasında eğitim sistemi, destek, toplum, kanunlar ve iletişim araçları; kronosistem temasında zaman ve katılım alt temaları ortaya çıkmıştır. Çocuğun otizm spektrum bozukluğu tanısı almasıyla birlikte aile üyelerinin kendi içlerinde ve toplumdaki diğer insanlarla etkileşimleri farklılaşmaktadır. Anne, baba ve kardeşler de dahil olmak üzere diğer bireylerin otizm spektrum bozukluğu tanısını kabul düzeyleri, kişilik özellikleri, otizm spektrum bozukluğu hakkındaki fikirleri gibi birçok faktör kişilerarası iletişimde belirleyici olmuş olabilir. Öğretmenlerin yaklaşımına ilişkin görüşler ise öğretmenlerin almış oldukları eğitim ve kişilik özellikleri ile açıklanabilir. Ayrıca okulun sahip olduğu kaynaklar ya da okul personelinin engelliliği kabul düzeyi gibi değişkenler de sonuçlarda etkili olmuş olabilir. Çocuklara bakım veren birincil kişilerin anneler olduğu, ebeveynlerin sahip oldukları sosyoekonomik özelliklerin ve öğretmenlerin kişilik özelliklerinin çocukların gelişim ve eğitimini etkilediği, toplumun çocuklar ve konu hakkında yeterli bilgi sahibi olmayarak çocuklara karşı önyargılı ve mesafeli olduğu görülmüştür. Toplumsal yönde insanların farkındalıklarını arttırmaya yönelik çalışmaların nitelik ve nicelik olarak geliştirilmesi beklenmektedir. Yeterli maddi gelirleri olmayan ebeveynler, çocuklarına ihtiyacı olan bakımı ve eğitimi sunamadıklarını ifade etmişlerdir. Sivil toplum kuruluşlarının otizm spektrum bozukluğu olan çocukların duyu bütünleme, spor faaliyetleri, psikoloji ve beslenme gibi farklı disiplin alanlarında eğitimlere ve desteğe ulaşımlarına yardımcı olabilecekleri düşünülmektedir.