AKTİVİZM VE HALKLA İLİŞKİLER ÜZERİNE ÇARPIŞAN PARADİGMALAR: ANTİ-AKTİVİST SÖYLEMDEN AKTİVİST HALKLA İLİŞKİLERE UZANAN YOLUN HARİTASI - Şanlı, Halise Karaaslan (Ankara Üniversitesi, 2022)
Türkçe iletişim yazınındaki çalışmalarda “aktivizm” ve “halkla ilişkiler” kavramlarının bir kesişimsellik noktasında kullanılmasına birkaç makale dışında ve ayrıntılı bir şekilde ne yazık ki rastlanmamaktadır. Oysaki sürekli gelişen, yeni perspektier ve teorilerle zenginleşen iletişim ve halkla ilişkiler literatüründe özellikle son yirmi yıldır “aktivist halkla ilişkiler” üzerine yoğun tartışmalar yürütülmektedir. Bu tartışmaların bir sızma şeklinde Türkçe literatüre de dahil edildiği görülebilmektedir. Özellikle genç kuşak halkla ilişkiler akademisyenlerinin dijitallik, dijital aktivizm, dijital kampanyalar ve halkla ilişkiler odağında gerçekleştirdikleri araştırma ve tez başlıklarından bu tür bir yönelişin açığa çıktığı görülebilmektedir. Bununla birlikte, aktivizmin halkla ilişkiler alanı içinde konumlandırılmasının eksik kaldığı, farklı halkla ilişkiler teorileri ile aktivizm ilişkisinin tam olarak ifade edilmediği iddia edilebilir. Daha çok İngilizce halkla ilişkiler literatürüne dayanan bu makalenin amacı, aktivizmi halkla ilişkileri literatürü içine yerleştirerek anaakım, birleştirici ve eleştirel halkla ilişkiler teorilerinin aktivizmle ilişkisini haritalandırmak ve alandaki boşluğa bir nebze de olsa katkı sunmak olarak tanımlanabilir. Makale kapsamında, halkla ilişkilerin kurumsal olarak ilk ortaya çıkışından günümüze kadar aktivist hareketlere yaklaşımı, ana akım halkla ilişkiler kuramlarından eleştirel halkla ilişkiler kuramlarına doğru tarihsel bir dönüşüm içinde ve değişen paradigmalar çerçevesinde ele alınacaktır. Makalede, aktivizm ve halkla ilişkiler literatürüne dair genel bir çerçeve sunulmasının ardından, alanın ilk yıllarında yaygın kullanılan işlevsel bakış açısı, ardından son yirmi yıla damgasını vuran mükemmel halkla ilişkiler yaklaşımı ve eleştirel/kültürel gelenek başlıklarına yer verilecektir.
Keywords: Aktivizm; halkla ilişkiler; halkla ilişkiler teorileri; halkla ilişkiler tarihi.