Roma Dönemi'nde Kuzey Mezopotamya'da akültürasyon süreci

Abstract

Bu çalışma, Roma İmparatorluğu'nun Kuzey Mezopotamya'daki kültürel etkilerine ve bu etkiler sonucunda ortaya çıkan değişimlere odaklanmaktadır. Çalışmanın coğrafi kapsamı, Kuzey Mezopotamya sınırları içinde yer alan Osrhoene, Sophene, Mesopotamia ve Gordyene gibi antik bölgelerin, Türkiye sınırları içerisindeki bölümlerini kapsamaktadır. Çoğunlukla Protohistorik döneme ait çalışmaların yapıldığı bu bölgede, Hellenistik ve Roma Dönemlerine yönelik araştırmalar, söz konusu dönemlerin bölgedeki etkilerini anlamamız açısından yetersiz kalmaktadır. Mevcut araştırmalar ise genellikle Roma İmparatorluğu'nun askeri politikaları ve Parthlar ile gerçekleştirdiği uzun süreli mücadelelere odaklanmıştır. Çalışmamızda, ayrıntılı veriler elde edebilmek amacıyla literatür taramalarının yanı sıra, müze çalışmaları, bölge koruma kurullarında tescil fişi incelemeleri ve bakanlık onaylı yüzey araştırma çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Bu çabalar neticesinde, Hellenistik ve Roma Dönemlerine tarihlenen zengin arkeolojik verilere ulaşılmıştır. Kaleler, köprüler, yollar, castellum'lar, kaya mezarları, kule mezarları, kabartmalı anıt mezarlar, heykeltıraşlık eserleri, mozaikler ve yazıtlar gibi buluntular, bölgenin zengin kültürel mirasını ortaya koymaktadır. Elde edilen veriler doğrultusunda yerleşim ve buluntu katalogları hazırlanmış ve bu buluntuların lokasyonları çalışma kapsamında oluşturulan haritalara eklenmiştir. Bu sayede, Roma İmparatorluğu'ndan önceki dönemde bölgedeki sosyo-ekonomik ve sanatsal durum ile Roma sonrası Kuzey Mezopotamya'daki akültürasyon süreci ve bu süreci şekillendiren dinamikler konulmuştur.