Doğa ve insan ilişkisi: Yaşam doyumu, huşu ve çevreci tehdit algısının doğaya bağlılık temelinde incelenmesi

Abstract

Bu tez çalışmasının temel amacı, doğaya bağlılık ile yaşam doyumu arasındaki ilişkide çevreci tehdit algısı ve eğilimsel huşunun sıralı aracılık etkisini incelemektir. Bu doğrultuda iki çalışma gerçekleştirilmiştir. İlk çalışmada Eğilimsel Pozitif Duygular Ölçeği’nin alt boyutlarından biri olan Eğilimsel Huşu Ölçeği’nin Türkçeye uyarlanması ve psikometrik özelliklerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma kapsamında 18–65 yaş aralığında 303 katılımcıdan veri toplanmıştır. Yapılan Açımlayıcı Faktör Analizi sonucunda ölçeğin orijinal form ile tutarlı biçimde tek faktörlü yapıya sahip olduğu bulunmuştur. Madde-test korelasyonlarının kabul edilebilir düzeyde olduğu, ölçeğin yüksek iç tutarlılık gösterdiği ve yaşam doyumu ile huşu ölçmeye yönelik maddelerle pozitif yönde anlamlı ilişkiler sergilediği belirlenmiştir. Bulgular, ölçeğin Türkçe formunun geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu göstermektedir. İkinci çalışmada ise doğaya bağlılık, yaşam doyumu, çevreci tehdit algısı ve eğilimsel huşu değişkenleri arasındaki ilişkiler ile çevreci tehdit algısı ve eğilimsel huşunun doğaya bağlılık ile yaşam doyumu arasındaki ilişkideki sıralı aracılık rolü incelenmiştir. Araştırma kapsamında 299 katılımcıdan veri toplanmıştır. Ön analizler sonucunda veri setinin normal dağılım varsayımını sağladığı ve kullanılan ölçeklerin yeterli düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğu belirlenmiştir. Eğilimsel Huşu Ölçeği’nin tek faktörlü yapısı doğrulayıcı faktör analizi ile doğrulanmıştır. Korelasyon analizleri sonucunda doğaya bağlılık, eğilimsel huşu ve yaşam doyumu arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler bulunurken; doğaya bağlılık ile çevreci tehdit algısı arasında negatif yönde anlamlı ilişki saptanmıştır. PROCESS Makrosu Model 6 kullanılarak gerçekleştirilen sıralı aracılık analizi sonucunda doğaya bağlılığın yaşam doyumu üzerindeki etkisinin doğrudan değil, dolaylı yollar aracılığıyla gerçekleştiği bulunmuştur. Özellikle doğaya bağlılık → eğilimsel huşu → yaşam doyumu yolunun anlamlı olduğu belirlenmiştir. Elde edilen bulgular, doğaya bağlılığın bireylerin yaşam doyumunu artırmasında huşu gibi duygusal süreçlerin önemli bir rol oynadığına işaret etmektedir.