Nisāʾ Sûresi özelinde erkek ve kadın: Semantik ve tematik tahlil

Abstract

Bu çalışmada, Nisāʾ sûresinin tematik yapısı içerisinde erkek ve kadın konusunun yeri ve önemi incelenmektedir. Bu konuyu ele alırken mevḍuʿī tefsir metodu benimsenmektedir. Bu çalışmanın kapsamı, klasik dönem sözlükleri ve tefsirlerle sınırlı tutularak sûredeki erkek ve kadın kavramlarının orijinal anlamına ulaşmak hedeflenmektedir. Çalışma boyunca tematik tahlil ve kelimelerin filolojik ve semantik analizi yapılmak suretiyle Kur'ân'ın ve Nisāʾ sûresinin bütünlüğünü dikkate alarak kavramsal ilişkiler ağı tespit edilmeye çalışılmaktadır. Nisāʾ sûresinin genel özelliklerini, ismini, tertîb ve nüzûl sırasını, faziletini, önceki ve sonraki sûrelerle münasebetini ve içerdiği konularının ele alındığı ilk bölümde sûrenin tematik yapısı içerisinde erkek ve kadın konusunun merkezi önemi ortaya konulmaktadır. Burada, erkek ve kadının sûredeki anlamını belirleme noktasında ilk âyetin ve âyette yer alan taḳvā, nefs-i vāḥide, bes̠s̠e ve zevc kavramlarının kilit bir rol oynadığı ortaya çıkmaktadır. Bu çalışmada etimolojik ve filolojik tahlil yoluyla Nisāʾ sûresinde kadın ve erkek anlamına gelen tüm kelimeler tespit edilmekte ve bir tasnife tabi tutulmaktadır. Böylelikle "racul" ve "nisāʾ", "ẕeker" ve "uns̠ā", "baʿl" ve "imraeʾ" olmak üzere üç kavram çiftine ulaşılmaktadır. Bu kavram çiftlerinin her birinin ve köklerinden türeyen kelimelerin Kur'ân'da kullanıldığı bağlamlar ve anlam örüntüleri incelenerek kelimelerin Kur'ân'daki genel işlevleri ve Nisāʾ sûresi özelindeki tematik öneminin daha iyi anlaşılmasına yol açtığı ortaya konulmaktadır. Son olarak erkek ve kadın ile ilgili âyetlerin klasik dönem tefsirlerde yer alan nüzûl sebepleri, lafız ve mana tahlillerinin yapılması suretiyle âyetler içeriklerine göre tasnif edilmekte ve erkek ve kadın konusunun özellikle [yaratılış ve aile bağları (erḥām), yetimlerin hakları ve malları (eytām ve emvāl), miras hükümleri (aḥkām-ı ferāʾiḍ), ahlâkî suçlar ve cezası, tevbe ve ıṣlāḥ, nikâh ve mehir, aile hukuku (aile içi anlaşmazlıklar ve çözüm yolları) ] merkezî konular bağlamında ele alındığı neticesine ulaşılmaktadır.