Mekânın üretimi kuramı ve Türkiye'de kentsel mekânın üretimi: Ankara örneği

Abstract

Henri Lefebvre'in mekân kuramına dayanan bu tez çalışmasında Türkiye'de Ankara örneğinde Cumhuriyetin kuruluşundan günümüze mekânın üretimi süreçleri ele alınmaktadır. Lefebvre'in önerdiği mekân dönemselleştirmesinden yola çıkarak tez çalışmasında Cumhuriyetin kuruluşundan günümüze Ankara'da birbirine müteakip tarihsel mekân (1923-1930), soyut mekân (1930-1980) ile çelişkili mekânın (1980 sonrası) üretildiği varsayımı öne sürülerek bu tarihsel süreçte mekânın (yeniden) üretimi süreçlerinin Türkiye'de değişen üretim ilişkileri ile güçleri ve farklı dönemlerde öne çıkan üstyapısal paradigmaların değişim ile dönüşümü bağlamında ele alınmaktadır. Aynı zamanda toplumsal mekânın incelenmesi için Lefebvre'in önerdiği mekânsal üçlüye dayanarak çalışmada Ankara'da Cumhuriyetin kuruluşundan günümüze farklı dönemlerde toplumsal mekânın algılanan, yaşanan ile tasarlanan boyutları ele alınmaktadır. Türkiye'de 2000 sonrası dönemde egemen neoliberal-İslamcı üstyapısal paradigma ile ileri kapitalist esnek birikim rejimi bağlamında Ankara'da üretilmekte olan çelişkili mekân ise tez çalışmasında özel olarak ele alınan diğer konudur. Bu dönemde kentin toplumsal mekanının algılanan, yaşanan ile tasarlanan boyutları mevcut üretim ilişkileri ve egemen üstyapısal paradigma (neoliberal İslamcılık) ile Osmanlı-Selçuklu söylemi bağlamında değerlendirilmektedir. Lefebvre'in mekâna dair kuramsallaştırmalarından ilk önce 'Mekânın Üretimi' çalışmasının yapısal bir okumasına dayanan bu tez çalışması benimsediği yöntemsel çerçeve bakımından niteliksel bir çalışmadır.