Orta Anadolu koşullarında farklı azot dozlarının festulolium çeşitlerinde yem ve tohum verimi ile verim özelliklerine etkileri

Abstract

Bu araştırma, Orta Anadolu koşullarında beş Festulolium çeşidinin (Hostyn, Perun, Perseus, Lofa ve Achillis) dört azot dozu (5, 10, 15 ve 20 kg/da) altında ot verimi, kalitesi ve tohum verimi ile tohum verimi ögelerini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Deneme, 2022 sonbaharında Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi'nde bölünmüş parseller deseninde dört tekrarlamalı olarak kurulmuş; ot ve tohum verimi ayrı denemeler halinde 2023-2024 döneminde iki yıl süreyle incelenmiştir. Bitki boyu, kardeş sayısı, yeşil/kuru ot verimi, ham protein oranı ve verimi, ADF, NDF, ADL ile tohum denemesinde bitki boyu, fertil kardeş sayısı, başak boyu, başakçık sayısı ve tohum verimi saptanmış, veriler MSTAT-C'de varyans analizine tabi tutulmuştur. İkinci yılda (2024) yaşanan aşırı sıcak ve kurak hava koşulları verimleri belirgin şekilde düşürmüştür. Azot dozu artışı genel olarak verim ve protein oranını artırmış, ancak optimum doz çeşide göre değişmiştir: Perun 20 kg/da'da, Achillis ve Perseus ise 15 kg/da'da en yüksek değerlere ulaşmış, daha yüksek dozlar bu iki çeşitte verim kaybına yol açmıştır. Hostyn ve Lofa 15-20 kg/da aralığında esnek bir tepki göstermiştir. Achillis en düşük ADF/ADL oranlarına ve en yüksek tohum verimine (76.85 kg/da) sahip olurken, Lofa en düşük tohum verimini (66.96 kg/da) vermiştir; tohum veriminde çeşit etkisi azot dozundan bağımsız olarak belirleyici bulunmuştur. Sonuç olarak, Festulolium'un Orta Anadolu koşullarında ot ve tohum üretimi amacıyla yetiştirilebilir olduğu; ot üretiminde çeşide bağlı olarak 15-20 kg/da, tohum üretiminde ise 5-10 kg/da azot dozunun yeterli olduğu belirlenmiştir. Bulgular, Festulolium'un ülkemiz yem bitkisi tarımına kazandırılmasına bilimsel bir temel oluşturmaktadır.