Kösreli sulama birliği alanında sulama suyunun etkin kullanımının değerlendirilmesi

Abstract

Bu çalışma, Kösreli sulama alanında su kullanımının verimliliğini artırmak, tarımsal üretimde su kaynaklarının sürdürülebilir yönetimini sağlamak ve ekonomik etkinliği geliştirmek amacıyla sulama performansını kapsamlı bir şekilde değerlendirmeyi hedeflemektedir. Sulama performansının değerlendirilmesinde su kullanım etkinliği, ekonomik etkinlik, tarımsal etkinlik ve birim alan başına düşen su miktarı analiz edilmiştir. 2012-2018 yılları arasındaki saha verileri kullanılarak yapılan analizlerde, birim alan başına düşen su miktarının yıllar içinde azaldığı gözlemlenmiştir; 2012 yılında hektar başına 10.814 m³ kullanılan su miktarı, 2018'de 8.525 m³'e düşmüştür. Bu azalma, su yönetiminde iyileştirmeler yapıldığını ve suyun daha verimli kullanıldığını ortaya koymaktadır. Aynı dönemde, su kullanım etkinliği açısından sulama randımanı % 45,5'ten % 61,7'ye yükselmiştir. Ekonomik etkinlik açısından, yatırım geri dönüşüm oranı 2012'de % 52,35 iken 2018'de %116,62'ye ulaşarak, sulama projelerinin ekonomik sürdürülebilirliğinin iyileştiğini göstermektedir. Bununla birlikte, işletme ve bakım masraflarındaki artışlar ekonomik verimlilik üzerinde baskı yaratmıştır. Tarımsal etkinlik kapsamında ise birim alandan elde edilen tarımsal gelir 2012'de hektar başına 6.681 TL'den 2018'de 9.182 TL'ye yükselmiştir. Bu artış, sulamanın tarımsal verimliliğe olan katkısını göstermektedir. AquaCrop modeli ile yapılan analizler sonucunda, kısıntılı sulamanın (% 50) su verimliliğini 2,89 kg/m³'e çıkardığı, optimum sulamanın ise bitki verimini 13,60 ton/ha seviyesine ulaştırdığı tespit edilmiştir. Ayrıca, 15 Şubat ekimi ve 218 mm/ha sulama seviyesinin optimum sulama senaryosu olduğu belirlenmiştir. Bu senaryoda hem su verimliliği (3,02 kg/m³) hem de bitki veriminde (13,72 ton/ha) en yüksek değerlere ulaşılmıştır. Çalışma, sulama yöntemlerinin optimize edilmesi ve su kaynaklarının sürdürülebilir yönetimi için önemli kılavuz bilgiler sunmakta olup, iklim değişikliği senaryoları altında sürdürülebilir yönetim politikalarına katkı sağlamaktadır.