Türkiye'nin 5.sınıf matematik ders kitabındaki etkinliklerin bilişsel istem düzeylerinin uluslararası karşılaştırılması

Abstract

Bu araştırmada ilk olarak, Ortaokul Matematik Dersi Öğretim Programı 5. sınıf kazanımları için İlköğretim Matematik Dersi Öğretim Programı'nda önerilen etkinliklerin bilişsel istem düzeyleri belirlenmiştir. Benzer şekilde Türkiye'yi temsil eden 5. Sınıf Matematik Ders Kitabı'ndaki etkinliklerin de bilişsel istem düzeyleri belirlendikten sonra karşılaştırmalar yapılmıştır. Araştırmada ikinci olarak, Türkiye'nin Ortaokul 5. Sınıf Matematik Dersi Öğretim Programı ve 8.Sınıf 2011 Uluslararası Matematik ve Fen Eğilimleri Araştırması (Trends in International Mathematics and Science Study [TIMSS]) ile ortak olan matematik konuları belirlenmiştir. Bu konular çerçevesinde Türkiye'yi, Amerika Birleşik Devletleri'ni ve Singapur'u temsil eden matematik ders kitaplarındaki etkinliklerin bilişsel istem düzeyleri karşılaştırılmıştır. Ayrıca bu düzeyler matematiğin alt öğrenme alanları için de bulunmuş ve araştırmadaki üç ülke için karşılaştırma yapılmıştır. Araştırmada, nitel araştırma yöntemlerinden faydalanılmıştır. Üç ülkenin ders kitaplarındaki etkinlikler, "Etkinlik Analizi Rehberi'nde" (Stein, Smith, Henningsen ve Silver, 2000) yer alan bilişsel istem düzeylerine göre kodlanmıştır. Bu düzeyler "ezberleme", "bağlantısız yöntemler", "bağlantılı yöntemler", "matematik yapma" olarak dört kategoriden oluşmaktadır. Etkinlikler kodlandıktan sonra karşılaştırmalar yapılmıştır. Elde edilen bulgulara göre, Türkiye'yi temsilen seçilen 5. sınıf ders kitabındaki etkinliklerin bilişsel istem düzeyi, İlköğretim Matematik Dersi Öğretim Programı'ndan seçilen etkinliklerinkinden yüksektir. Türkiye'yi, Amerika Birleşik Devletleri'ni ve Singapur'u temsil eden matematik ders kitapları arasında yapılan karşılaştırmada, yüksek düzey bilişsel istem gerektiren etkinliklerin oranı sırasıyla %66, %29 ve %58'dir. "Matematik Yapma" düzeyinde ise etkinliklerin oranları aynı sırayla %14, %8 ve %17'dir. Sonuç olarak, matematik ders kitaplarına ait etkinliklerin bilişsel istem düzeylerinin TIMSS'deki başarı seviyeleri için bir etken olduğu ancak tek başına başarıyı açıklamaya yetmediği görülmüştür. Türkiye'nin 5. sınıf matematik ders kitabında özellikle matematik yapma düzeyindeki etkinliklerin artırılması araştırmanın önerilerinden biridir.