Yapı kayıt belgesinin hukuki niteliği ve yargısal denetimi

Abstract

Bu çalışmada İmar Barışı olarak adlandırılan 7143 sayılı Kanun ile getirilen Yapı Kayıt Belgesinin hukuki niteliği ve bu belgeye ilişkin yargısal denetim süreçleri incelenmiştir. Çalışmamız, Yapı Kayıt Belgesi uygulamasının hem normatif hem de yargısal boyutlarına dikkat çekerek, mevzuat eksikliklerinin giderilmesine ve yargı içtihatlarının yeknesaklaştırılmasına katkı sunmayı amaçlamaktadır. Çalışma, üç bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde imar affı kavramı, Türkiye'deki tarihi gelişimi ve yeni bir kavram olan Yapı Kayıt Belgesi uygulaması ele alınmıştır. İkinci bölümde Yapı Kayıt Belgesinin idare hukuku açısından niteliği, geçerlilik süresi, iptali ve belgede yer alan beyanların doğruluğuna dayalı sorunlar irdelenmiştir. Son bölümde ise Yapı Kayıt Belgesinin ve bu belgeye dair idari işlemlerin yargısal denetimi, mahkeme kararlarının etkisi ve uygulanmasındaki hukuki tartışmalara yer verilmiştir.Çalışmamızda İmar Barışı düzenlemesi, imar affı niteliği taşısa da önceki düzenlemelerden amaç, kapsam ve uygulama bakımından farklılaştığı tespit edilmiştir. Yapının başvurucunun beyanı esas alınmak suretiyle kayıt altına alınması, başvuru üzerine belgelerin otomatik olarak düzenlenmesi ve denetim ve incelemenin sonraya bırakılmış olması, hukuki belirsizlikleri artırmıştır. Başta kat mülkiyetine tabi taşınmazlardaki ortak alanlar ve özel kanunla korunan alanlar olmak üzere uygulama alanlarında idare-yargı çelişkilerine yol açmıştır. Yargı kararları arasında ortaya çıkan içtihat farklılıkları ve Yapı Kayıt Belgesi işleminin bölünebilirlik tartışmaları, mevzuattaki boşluklardan kaynaklanmaktadır. Bu çerçevede, Yapı Kayıt Belgesi müessesesinin hukuki güvenlik ve normlar hiyerarşisi ilkeleri doğrultusunda yeniden yapılandırılması, tespit edilen sorun alanlarına ilişkin kanuni düzenlemeler getirilmesi gerektiği düşünülmektedir. Çalışmamız, bu yönüyle normatif eksikliklerin giderilerek Yapı Kayıt Belgesine ilişkin hukuki belirliliğin tesisi ve yargısal istikrarın sağlanmasına katkı sunmayı amaçlamaktadır.