Beylikova-Sivrihisar kompleks cevher sahasında uranyum, toryum ve potasyum aktivitelerinin ölçülmesi ve madencilerin alabileceği doz oranlarının tahmini

Abstract

Bu tez çalışmasında, Beylikova-Sivrihisar bölgesinde bulunan, Etimaden nadir toprak elementlerini bulunduran kompleks cevher sahasındaki numuneler üzerinde uranyum (238U) toryum (232Th) ve potasyum (40K) nükleidlerinin aktivite konsantrasyonları n tipi, % 78,5 verim değerine sahip Ge detektörlü, yüksek çözünürlüklü bir gama ışını spektrometresi ile belirlenmiştir. Cevher sahasındaki beş farklı yerden toplam 60 cevher numunesi alınmıştır. Bu beş farklı noktadan biri galeri içerisinde yer almakta olup diğerleri ise maden sahasının ölçeklendirme haritasında gösterilmektedir. Ortalama aktivite değerleri 238U için 2135±35 Bqkg-1 (min: 63±23 max: 4793±54 Bqkg-1), 226Ra için 1749±3 Bqkg-1 (min: 52±1, max: 6030±10 Bqkg-1), 232Th için 3773±5 Bqkg-1 (min: 431±1, max: 6704±13 Bqkg-1), ve 40K için 324±2 Bqkg-1 (min: 43±2, max: 1149±4 Bqkg-1) olarak hesaplandı. Ölçülen aktivite sonuçlarından, maden işçileri için olası iç ve dış gama dozları ve sağlık tehlikesi indisleri hesaplandı. İç galeride, dış sağlık tehlikesi indisi 33,5±0.02, iç sağlık tehlikesi indisi 45,9±0.02 ve halk için birlikten daha az olmalıdır. Galeride 3,1 mSvy-1 ve açık alanda 1,54 mSvy-1, olarak hesaplanan maksimum gama dozu, galeride ortalama 1,85 mSvy-1 ve açık alanda ortalama 0,93 mSvy-1 olarak hesaplandı. Maden işçileri için tahmini dozlar esas olarak 226Ra ve 232Th serisi nüklidlerden kaynaklanmaktadır. Sonuçlar, gerekli radyasyondan korunma önlemleri dikkate alınarak, özellikle radon gazını azaltma teknikleri kullanılarak açık galeri madenciliği yapıldığında sağlık tehlikesi indislerinin önemli ölçüde azaltılabileceğini göstermektedir.