Domates (Lycopersicon esculentum L.) fidelerinin muhafazasında farklı dalga boylu led aydınlatma uygulamalarının fide kalite parametreleri üzerine etkileri

Abstract

Fide ile üretim başarılı sebze yetiştiriciliği açısından büyük önem taşımaktadır. Günümüzde fide ile üretimin artışına paralel olarak fide üreticilerinin sayısı da giderek artmaktadır. En fazla fide üretimi yapılan türlerin başında ise domates gelmektedir. Fide sevkiyatında oluşabilecek gecikmeler önemli kalite kayıplarına neden olmaktadır. Fide gelişimini baskılamak için paclobutrazolün kontrolsüz ve yaygın bir şekilde kullanımı söz konusudur. Ancak yüksek yoğunluklarda uygulanan bu kimyasal madde ile yetiştiricilik açısından sorunlar ortaya çıkmaktadır. Yapılan bu çalışmayla LED aydınlatma uygulamalarının fidelerin muhafazasında etkileri araştırılmıştır. Araştırmada ülkemizde yaygın olarak tercih edilen Troy F1 domates çeşidi kullanılmıştır. LED aydınlatma kaynağı olarak; beyaz, kırmızı, mavi, kırmızı ötesi, kırmızı+kırmızı ötesi, mavi+kırmızı ötesi, kırmızı+mavi ve kırmızı+mavi+kırmızı ötesi dalga boyları ve ışık reçeteleri kullanılmıştır. Ayrıca 200 µmol m-2s-1 ve 300 µmol m-2s-1 PPFD oranları da denenerek ışığın etkinliği daha fazla ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu ışık uygulamaları, gün ışığı koşulları ve paclobutrazol (5, 15 ve 25 ppm) ile kıyaslanarak fide muhafazası açısından değerlendirilmiştir. Çalışma sonucunda fideler önemli kalite parametreleri açısından analiz edilmiştir. Muhafaza uygulaması yapılan fidelerin daha sonra sera performansları da incelenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre kırmızı+mavi ve kırmızı+mavi+kırmızı ötesi ışık uygulamalarında muhafaza sırasında düşük boy (cm) ve yaprak sayısı (adet) gelişimi görülmesine rağmen, kök gelişimi (cm), toplam kuru ağırlık (g) bakımından artış meydana gelmiştir. Fideler için önemli bir kalite parametresi olan DQI bakımından da yüksek sonuçlar elde edilmiştir. Bu fidelerin sera performansı değerlendirildiğinde ise fidelerin erken ve güçlü boylanma eğiliminde olduğu görülmüştür. Sonuç olarak ışık uygulamalarının paclobutrazolün olumsuz etkilerinin önüne geçmek açısından daha iyi sonuçlar verdiği görülmüştür.