İnsan haklarının ekonomik temelleri ve etkileri

Abstract

İnsan hakları güncel hayatın en sık kullanılan kavramlarından birsidir ve bu kullanım sıklığı söz konusu kavramla ilgili birçok karmaşaya da sebep olmaktadır. Bu nedenle insan haklarıyla ne kastedildiğinin objektif bir biçimde belirlenmesi gerekmektedir. İnsan haklarının tutarlı ve kabul edilebilir bir tasvirine ulaşabilmek için gerçekte ne olduklarına ve neyi amaçladıklarına birlikte odaklanmak gerekir. Bu çağdaş yaşam açısından son derece güçlü bir araç olan söz konusu araçların etkili ve verimli bir biçimde uygulanabilmesi için de gereklidir. İnsan haklarının kendisinden beklenen sonuçları istihsal edebilmesi için etkili bir hukuki teori ve tutarlı bir gerekçelendirmeye ihtiyaç vardır. Modern liberal siyasal ve ekonomik sistemlerin sürdürülebilirlik araçları olarak insan hakları çağdaş dünya düzeninin ve yaşamın en önemli bileşenlerindendir. İnsan hakları moderniteyle birlikte gelişen hümanizm ve liberalizm akımlarının ürünüdür. İnsanı başlı başına bir otorite ve değer olarak kabul eden söz konusu felsefi akımlar sahip olduğu bir takım ayırt edici özellikler nedeniyle onu onur olarak adlandırılan eşsiz bir değere sahip olarak nitelendirmektedirler. İnsan hakları da hem bu değeri korumak ve gerçekleştirmek için sahip olunması gerekene ayrıcalıklar olarak nitelendirilebilir. İnsan hakları kavramı liberal gelenek içerisinde doğarak söz konusu gelenek ile birlikte gelişmiş ve evrilmiş bir düşünce sistemidir. Söz konusu düşünce sisteminin gösterdiği gelişimde ekonomik gelişmeler oldukça önemli etkiler göstermiştir. Bu durum liberal sistem ile ekonomik ilişkiler arasında var olan güçlü bağlardan kaynaklanmaktadır. Ayrıca insan haklarının liberalizmin sürüdürülebilirlik araçları olduğunu da kanıtlamaktadır.