Talasemi major tanısı ile izlenen hastalarda depresyon, kaygı düzeyi, benlik algısı ve yaşam kalitesinin, hastaların ebeveynlerinde depresyon ve kaygı düzeyinin değerlendirilmesi

Abstract

Amaç: Bu çalışma, düzenli transfüzyon tedavisi alan beta talasemi majorlu hastalarda; depresyon, kaygı düzeyi, benlik algısı ve yaşam kalitesinin değerlendirilerek sağlıklı kontrollerle karşılaştırılması, bu 4 alanla ilişkili olan sosyodemografik ve klinik risk faktörlerinin belirlenmesi, hastaların ebeveynlerinde de depresyon ve kaygı düzeyinin değerlendirilmesi ve sağlıklı kontrollerle karşılaştırılması amacıyla yapılmıştır. Hastalar ve Yöntem: Araştırmaya Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı, Çocuk Hematoloji Bilim Dalı Polikliniğinde düzenli takip edilen 26 beta talasemi majorlu hasta ve kronik hastalığı olmayan 26 sağlıklı kişi alınmıştır. Depresyon, Kaygı düzeyi, benlik algısı ve yaşam kalitesini değerlendirmek için onsekiz yaşından küçük hasta ve sağlıklı kontrol grubunda "Çocuk Depresyon Ölçeği", "Çocuklar için Durumluk ve Sürekli Kaygı Ölçeği", "Piers Harris'in Çocuklar için Öz Kavram Ölçeği" ve "Pediatrik Yaşam Kalitesi Ölçeği 4.0", onsekiz yaşından büyük hasta ve sağlıklı kontrol grubunda "Beck Depresyon Ölçeği", "Beck Anksiyete Ölçeği", "Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği" ve "DSÖ Yaşam Kalitesi Ölçeği- Kısa Formu", kullanıldı. Ebeveynlerde depresyon ve kaygı düzeyini değerlendirmek için "Beck Depresyon Ölçeği" ve "Beck Anksiyete Ölçeği" kullanıldı. Çalışmanın istatistiksel analizinde SPSS V24 programı kullanıldı, ölçek sonuçları "Mann Whitney U" testi ile karşılaştırıldı. Bulgular: Beta talasemi majorlu çocuk hastaların; benlik kavramının toplam, mutluluk, entelektüel-okul alanlarındaki ve yaşam kalitesinin okul işlevselliği alanındaki puanları sağlıklı kontrol grubuna göre daha düşük bulundu. Beta talasemi majorlu erişkin hastaların yaşam kalitesinin fiziksel ve psikolojik sağlık alanlarındaki puanları sağlıklı kontrol grubundan daha düşük bulundu. Beta talasemi majorlu erişkin hastalarda orta-ağır derece depresyon ve anksiyete belirtileri sırasıyla %15.5 ve %23 oranında bulundu, depresyon sağlıklı kontrol grubundan anlamlı olarak daha yüksek bulundu. Orta-ağır derece depresyon ve anksiyete belirtileri beta talasemi majorlu hastaların annelerinde sırasıyla %17.3 ve %17.4, babalarında sırasıyla %19 ve %14.2 oranında bulundu, sağlıklı grubun ebeveynleriyle farklılık saptanmadı. Beta talasemi majorlu çocuklarda anne ve baba eğitim düzeyi ile hastane ziyareti sıklığı, benlik kavramı ve yaşam kalitesi sonuçlarıyla ilişkili bulundu. Anne ve baba eğitim düzeyi, beta talasemi majorlu erişkinlerde de yaşam kalitesi sonuçlarıyla ilişkili bulundu. Sonuç: Beta talasemi majorlu çocuklarda benlik kavramının, sağlıklı akranlarından daha düşük olduğu ve yaşam kalitesinin okul işlevselliği alanının olumsuz etkilendiği sonucuna vardık. Beta talasemi majorlu erişkinlerde, yaşam kalitesinin fiziksel ve psikolojik alanda olumsuz etkilendiği, depresyonun sağlıklı erişkinlerden daha fazla görüldüğü ve psikiyatrik desteğin gerekli olduğu sonucuna vardık. Anne ve baba eğitim düzeyinin beta talasemi majorlu hastalarda, her yaşta yaşam kalitesi üzerine etkili olduğu, çocuklarda ayrıca benlik algısıyla ilişkili olduğu sonucuna vardık.