İngilizce ders kitaplarında have, get, take eylemlerinin ve eşdizimliliklerinin görünümleri

Abstract

Ülkemizde devlet okullarında yabancı dil olarak İngilizce öğretimi, Milli Eğitim Bakanlığı'nca yayımlanan ders kitapları aracılığıyla sağlanmaktadır. Bu bakımdan ders kitaplarında yer alan sözvarlığı, öğretim sürecinin verimi için önem arz etmektedir. Sözvarlığının genişletilmesimdede ise sözcük örüntüleri ve eşdizimlilik kavramları öne çıkmaktadır. Sözü edilen çerçevede, bu çalışma, Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından yayımlanan ve devlet okullarında ortaokul düzeyinde (5., 6., 7. ve 8. sınıflar) kullanılan İngilizce ders kitaplarında yer alan have, get ve take eylemlerinin kullanım sıklıklarını (word frequency) ve eşdizimliliklerini (collocations) incelenmiş; ayrıca, bu eylemlerin ders kitaplarındaki kullanımları, İngiliz Ulusal Derlemi (British National Corpus - BNC) ile karşılaştırılarak analiz edilmiştir. Araştırmanın temel amacı, MEB ders kitaplarında yer alan have, get ve take eylemlerinin sıklık değerlerini ve eşdizimliliklerini ortaya koymak; bu eylemlerin BNC'deki kullanım sıklıklarını belirlemek ve her iki kaynak arasındaki benzerlik ve farklılıkları tespit etmektir. Çalışmada, nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi yöntemi kullanılarak ortaokul İngilizce ders kitaplarının içeriği analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda, İngilizce ders kitaplarında konuların temalar etrafında şekillenmesinin, bazı eşdizimliliklerin belli ünitelerde yoğunlaşıp sonra tekrarlanmamasının bir nedeni olabileceği; bu durumun, öğrencilerin sözvarlığını genişletirken, bazı eşdizimliliklerin yeterince pekiştirilmemesine yol açabileceği sonucuna varılmıştır. Ayrıca, 'have a picnic' ve 'take medicine' gibi ders kitaplarında sıklık gösteren ancak BNC'de sıklık verisi düşük ya da hiç olmayan eşdizimliliklerin varlığı materyal tasarlayanların kültür etmenini göz önünde bulundurduğunu ortaya koymaktadır. Bu bulgular, İngilizce öğretim materyallerinin dil kullanımı açısından değerlendirilmesine ve geliştirilmesine katkı sağlamaktadır.