Hitit çivi yazılı metinlerde geçen akarsuların lokalizasyonu

Abstract

Nehirler, dünya tarihi boyunca ve günümüzde canlıların hayatta kalması için vazgeçilmez bir su kaynağıdır. Medeniyetler her zaman bu su kaynaklarının bulunduğu bölgelerde kurulmuştur. Tartıştığımız Hitit çivi yazısı metinlerinde bahsedilen nehirlerin yerinin belirlenmesi, antik Hitit tarihinde henüz ortaya çıkarılmamış Hitit şehirlerinin yerini belirlememize de yardımcı olacaktır. Araştırmamızda çivi yazısı belgeleri, arkeolojik veriler ve tarihi coğrafya alanlarına odaklandık. Çalışmamızda, nehir isimlerinden bahseden metinler translitere edildi; birlikte bahsedilen nehirler, dağlar ve şehirler arasındaki ilişkiler yorumlandı. Hitit çivi yazısı metinlerinde ortaya çıkacak kanıtlar, yerleri henüz belirlenmemiş birçok nehrin ve dolayısıyla birçok Hitit şehrinin yerini belirlememize de yardımcı olacaktır. Bu çalışmada, Anadolu'da devletlerin oluşumunda, büyümesinde ve gelişmesinde hayati rol oynayan nehirler, tarihsel ve arkeolojik kanıtlar ışığında incelenmiştir. Tarih boyunca su, insanların yerleşik hayata geçişinde çok önemli bir rol oynamıştır. İnsanlığın ilkel yaşamdan medeni yaşama geçişinde ateş büyük önem taşırken, medeniyetlerin hayatta kalmasını sağlayan tek yaşam kaynağı su olmuştur. Bu nedenle, eski çağlarda su etrafında gelişen medeniyetler, uzun ömürlü ve güçlü idari örgütlenmeleriyle Anadolu'nun eski tarihinde derin izler bırakmıştır. Bazı nehirlerin yerelleştirilmesi, Hitit tarihinin coğrafyasını şekillendirmede özellikle önemlidir. Bu bağlamda, tez çalışmasında Hitit tarihsel coğrafyasının yeniden inşasına değerli katkılar sağlayan bazı nehirler, önceki çalışmalar dikkate alınarak çivi yazısı belgeleri rehberliğinde değerlendirilmiştir. Bazı nehirler için yeni yerelleştirme önerileri yapılırken, diğerlerinin bölgesel ve sosyal önemine vurgu yapılmıştır.