Rize/Pazar koşullarında yetiştirilen 'Hayward' kivi çeşidi meyvelerinde derim zamanı ile soğuk muhafaza ve raf ömrü sırasındaki bazı meyve kalite parametreleri arasındaki ilişkiler

Abstract

'Hayward' kivi (Actinidia deliciosa (A.Chev) C.F. Liang ve A.R. Ferguson 'Hayward') çeşidinde 2017-2018 yıllarında yürütülen bu çalışmada, meyveler %5-6 (Derim I, D1), %6.1-7.0 (Derim II, D2), %7.1-8.0 (Derim III, D3) ve %8.1-9.0 (Derim IV, D4) suda çözünür kuru madde (SÇKM) değerlerinde derildikten sonra 0±1 °C sıcaklık, %85-90 oransal nem (ON) koşullarında 6 ay depolanmıştır. Birer aylık aralıklar ile alınan meyve örneklerinde meyve et rengi, meyve eti sertliği, SÇKM, kuru madde diktarı, titre edilebilir asitlik (TEA), şeker kapsamı, askorbik asit (C vitamini), antioksidan aktivite, toplam fenolik madde kapsamı, duyusal değerlendirme, pazarlanabilir ürün miktarı ve ağırlık kaybında oluşan değişimler izlenmiştir. Ayrıca raf ömrü belirlemeleri iki hafta 20±2 °C sıcaklık ve %60-70 ON koşullarında tutulan meyvelerde haftalık aralıklarda aynı parametrelerin incelenmesi ile gerçekleştirilmiştir. Kivi meyvelerinde derim zamanlarının ilerlemesine paralel olarak, meyvelerin C vitamini, toplam fenolik bileşik ve antioksidan kapasitesi gibi insan sağlığına yararlı bileşikler içeriğinde artış gözlenmiştir. Bununla birlikte erken (D1) ve geç (D4) derim zamanları, depolama sürecinde meyvelerin daha hızlı yumşamasına, önemli düzeyde titre edilebilir asitlik ve SÇKM kaybı ile yüksek ağırlık kaybına yol açmıştır. Bu derim zamanlarında derilen meyvelerin duyusal değerlendirme puanları da daha düşük olmuştur. Diğer derim zamanlarına göre D2 (SÇKM, %6.1-7.0) ve D3. (SÇKM, %7.1-8.0) derim zamanlarında derilen meyveler depolama ve raf ömrü süreçlerinde en az kalite kaybı göstermiş ve 4 aya kadar başarılı bir şekilde depolanmıştır. Duyusal değerlendirme sonuçlarına göre bu meyvelerde en iyi yeme kalitesi her iki yılda da raf ömrü sürecinde 60+14. günde oluşmuştur. Derim zamanlarına ait veriler üzerinde yapılan Pearson korelasyon testleri her iki yılda da derim zamanları ile SÇKM, meyvenin şeker bileşimi arasında pozitif, meyve eti L* değeri arasında negatif ilişkinin varlığını göstermiştir. Ayrıca, depolama ve raf ömrü süreçlerinde ise her iki yılda da derim zamanları ile SÇKM, TEA, antioksidan aktivite (FRAP), askorbik asit ve glikoz kapsamı ile tatlılık arasında pozitif ilişkiler belirlenmiştir. Çalışma sonunda Rize/Pazar koşullarında yetiştirilen 'Hayward' çeşidi meyvelerinde minimum kalite ve ürün kaybı ile en uzun depolama ve raf ömrü süreçlerine olamak sağlayan uygun derim zamanında meyvedeki SÇKM değerlerinin %6.1-8.0 (D2 ve D3) arasında olduğu belirlenmiştir.