Ateş yanıklığına farklı tolerans düzeyine sahip armut genotiplerinde meyvelerin soğuk depolama ve raf ömrü sürecinde fizikokimyasal özelliklerinin incelenmesi

Abstract

Erwinia amylovora (Burrill) Winslow vd.'in neden olduğu ateş yanıklığı, dünyada armut yetiştiriciliğini olumsuz düzeyde etkileyen en önemli hastalıktır. Günümüzde kullanılan çok sayıdaki savaş yöntemleri içinde en etkili yöntem dayanıklı armut çeşitlerinin kullanılmasıdır. Son yıllarda ateş yanıklığına dayanıklı olarak geliştirilen çeşitlerin pazar değeri verim, tüketici talebine uygun meyve kalitesi, depolama ve pazarlama süresine bağlıdır. Bu çalışmada ateş yanıklığına dayanıklı olarak tescillenen 'Ateş Kırmızısı', 'Selçuk Bey', 'Sonbahar İncisi' genotiplerinin yanı sıra Türkiye'de yaygın yetiştirilen bir çeşit olan 'Santa Maria' meyvelerinde soğuk depolama ve raf ömrü potansiyellerini belirlemek amacıyla derim öncesi ve sonrası bazı fizikokimyasal değişimler incelenmiştir. Optimum derim zamanında derilen ve 0±1 °C sıcaklık ve %85-90 oransal nem düzeylerinde depolanan meyvelerde belirli aralıklarla meyve kabuk ve et rengi, meyve eti sertliği, suda çözünür kuru madde ve titre edilebilir asitlik kapsamı gibi bazı kalite parametreleri ile etilen üretimi ve solunum şiddeti gibi bazı fizyolojik özellikler iki yıl tekrarlamalı olarak izlenmiştir. Çalışma sonunda depolama ve raf ömrü süreçlerinde ağırlık kaybı, solunum şiddeti, etilen üretimi, meyve eti kararma indeksi artmış, meyve eti sertliği, suda çözünür kuru madde ve titre edilebilir asitlik değerleri azalmıştır. Meyve kabuğunun güneş gören ve görmeyen tarafı ile meyve etinde ölçülen renk değerleri, antioksidan kapasite, antosiyanin miktarı, toplam fenolik bileşik kapsamı değerleri her iki yılda da genel olarak dalgalı performans sergilemiştir. Çalışmanın 1. yılında 'Ateş Kırmızısı' 60 gün ve 'Sonbahar İncisi' 78 gün, 'Selçuk Bey' 120 gün kontrol çeşidi 'Santa Maria' ise 101 gün, 2. yılında ise 'Ateş Kırmızısı', 'Sonbahar İncisi', 'Santa Maria' 150 gün, 'Selçuk Bey' 180 gün başarı ile depolanabilmiştir. Özetle 'Ateş Kırmızısı' çeşidinin yazlık armut çeşidi, 'Selçuk Bey' ve 'Sonbahar İncisi' çeşitlerinin kışlık çeşit olarak değerlendirilebileceği ve bu kışlık çeşitlerin en az 5 ay 0±1 °C, %85-90 oransal nem koşullarında en az 5 ay depolanabileceği sonucuna varılmıştır.