Natırlar ve mahremiyet ilişkileri

Abstract

Hamam, dünyanın birçok yerinde karşılaşılabilecek bir yapıdır. Hamamlar bugüne kadar çoğunlukla mimari ve tarihi sebeplerle incelenmiş olup, çok az metinde çalışanları ile ilgili değerlendirilmiştir. Genellikle, hamam çalışanı olarak tellaklar tanınırken, natırların tanınırlığı ve görünürlüğü ne yazık ki yok denecek kadar azdır. Kimi zaman kadın tellak olarak adlandırılan, kimi zaman keseci olarak bilinen kadınlar ise teorik çerçevede natır olarak adlandırılmakta olup, kadınlar hamamındaki yıkayıcı kadınlardır. Müşterilere; kese, köpük ve masaj hizmeti sunmaktadırlar. Bu hizmetleri sunarken, kendilerine has bazı davranış biçimleri benimsemişlerdir. Müşterilerle herhangi bir yakınlık kurmama, özel alana müdahale etmeme, şahsi sorular sormama bunlardan bazı örneklerdir. Bu araştırma ile; natırların gerek birbirleriyle gerek müşterileri ile kurdukları mahremiyet ilişkileri anlamlandırılmaya çalışılmıştır. Katılımlı gözlem yöntemi ile yürütülen alan araştırması, natırların gündelik yaşam pratiklerini, yaptıkları işe bakış açılarını, yatay ve dikey ilişkilenme biçimlerini anlamak adına Ankara Karacabey Hamamı ile Ankara Doğukent Hamamında gerçekleştirilmiştir. Yaklaşık dört seneye yayılan alan araştırması boyunca yirmi beş natır ile görüşme gerçekleştirilmiştir. Hamamın tarihi ve mekânsal organizasyonun ışığında natır kimliğinin nasıl şekillendiği, cinsiyet ve beden perspektifinden yorumlanmaya çalışılmıştır. Bu yorumlamalar; geçmiş ve güncel değerlerle harmanlanarak elde edilmiş olup, salt bir natır kavramı üzerinden değil; gündelik yaşamın içinde, değişen bir kimlik çatısı altında ele alınmıştır.