Sektörel reel efektif döviz kuru oynaklığının Türkiye-Avrupa Birliği ticaretine etkileri

Abstract

Dışa açık bir ekonomiye sahip ülkelerde, reel döviz kuru oynaklığı ile dış ticaret arasındaki ilişki, bu ülkelerin ekonomileri için uygun bir ticaret politikası oluşturulabilmeleri açısından stratejik bir öneme sahiptir. Ayrıca, toplam ticaretinin büyük bir kısmını tek bir ülke veya bölge ile gerçekleştiren ülkeler için döviz kuru oynaklıklarının analizi daha da önem kazanmaktadır. Türkiye de bu grupta yer alan ülkelerden birisidir. Türkiye'nin hem ihracat hem de ithalat açısından ilk sıradaki ticaret ortağı, Avrupa Birliği (AB)'dir ve Türkiye toplam ticaretinin yaklaşık yarısını AB ile gerçekleştirmektedir. Bu nedenle bu çalışmada döviz kuru oynaklığı ve dış ticaret arasındaki ilişki değerlendirilirken, Türkiye açısından yalnızca AB ile gerçekleştirilen dış ticaret ele alınmış ve ayrıca Türkiye'nin dış ticaretinde en büyük paya sahip sanayii olması nedeniyle imalat sanayinin alt sektörleri için analizler gerçekleştirilmiştir. Çalışma kapsamında ele alınan her bir ülke için dış ticaret ağırlıklarına göre hesaplanan sektörel reel efektif kur serilerinden üretilen oynaklık serileri yardımıyla da döviz kuru oynaklıklarının Türkiye'nin AB ile olan ticareti üzerinde herhangi bir etkisi olup olmadığı gecikmesi dağıtılmış otoregresif sınır testi (ARDL) yaklaşımıyla incelenmiştir. Ampirik analizin bulguları, döviz kuru oynaklıklarının imalat sanayinin alt sektörlerini aynı şekilde etkilemediğine işaret etmektedir. Döviz kuru oynaklığının, bazı sektörlerde ihracat veya ithalata olumlu etkisi olduğu, bazı sektörlerde bu etkinin olumsuz olduğu fakat sektörlerin çoğunda sonucun anlamsız çıktığı görülmüştür.