1908-1938 arası Türk matbuatında psikoloji yazıları

Abstract

19. yüzyılın ortalarında felsefenin içerisinde değerlendirilen psikoloji, yüzyılın sonuna doğru bilimsel bir disiplin haline gelmiştir. Bu bilimsel zemin iki önemli gelişme sayesinde oluşabilmiştir. Birincisi, psikolojik bilginin mümkün olup olmadığıyla ilgili felsefe düzeyinde yapılan tartışmalardır. İkincisi ise insan bedenini daha iyi anlaşılmasına olanak sağlayan fizyolojik keşiflerdir. Bu zeminde ilerleyen ve bilimsel bir disiplin haline gelmesi belli bir süre alan psikoloji, zamanla çeşitli alt alanlara ayrılmıştır. Tez çalışmasında, 1908 ve 1938 arası Türk matbuatında yer alan psikoloji yazıları ele alınmıştır. Bu dönem, bilimsel bir psikolojinin henüz ortaya çıktığı ve psikoloji alt dallarının geliştiği bir dönemi kapsaması açısından önemlidir. Aynı zamanda Osmanlı‟nın son dönemlerini ve Cumhuriyetin ilk dönemlerini kapsaması açısından değerlidir. Tarihsel bağlamdan uzak kalmamak için psikolojinin kuruluşuna dair bilgiler verilmiş, ilk psikoloji laboratuvarının kuruluş sürecinden bahsedilmiş ve 1908 öncesi Osmanlı Devleti'nde yapılan psikolojik çalışmalar incelenmiştir. 1908 ve 1938 arasında Türk matbuatında yayımlanan 12 yazı 8 başlık halinde incelenmiştir. Bu yazıların özetleriyle beraber ilk kez transkripsiyonlarının tam hali verilmiştir. Dönemin kitaplarında ele alınan konular ve psikanalizle ilgili yazılar değerlendirilmiştir. Türkiye‟de ilk psikoloji laboratuvarını kurmaya çabalayan Wilhelm Peters'ın çalışmaları ve Türk psikolojisine katkıları sunulmuştur. Tez; 1908-1938 arası dönemde Türk psikolojisinde ele alınan konulara dair bilgi vermekle beraber, aynı zamanda Türk psikolojisinin dünyayı ne kadar takip edebildiğini araştırmaktadır. Bu amaçla; psikolojideki akımların, dergilerin, derneklerin ve laboratuvarların ne zaman geliştiği Amerika ve Japonya ile kıyaslanarak analiz edilmiş ve Türk psikolojisinin o dönemdeki durumu belirlenmeye çalışılmıştır.