Menâkıbu'l-Kudsiyye fî Menâsibi'l-Ünsiyye'de yönetici-dinî şahsiyet ilişkisi

Abstract

Menâkıbu'l-Kudsiyye fî Menâsibi'l-Ünsiyye adlı menakıbnâme tarzındaki manzum Türkçe eser 1358-59 yılında Elvan Çelebi tarafından yazılmıştır. Yazarın büyükdedesi Baba İlyas 1240 yılında Selçuklu Devleti'ne karşı gerçekleştirilen Babaîler İsyanı hareketinin liderliğini yapmıştır. Bu hareket başarısız olmuş, Selçuklular galip gelmiş ve harekete ismi karışanlar cezalandırılmıştır. Eser bu yüzden muhalif bir hüviyete sahiptir. Elvan Çelebi eserinde özellikle büyükdedesi, dedesi ve babasını merkeze koyarak, tarihî ve efsanevî öğeler içeren bir anlatı yaratmıştır. Eserin neredeyse tamamında geçen olaylar kendi ailesinin yöneticilerle girdikleri ilişkiler hakkındadır. Elvan Çelebi'ye göre dinî şahsiyet yöneticiden üstün bir konumdadır. Dinî şahsiyetlerin bu üstün konumunu hem tasavvufî açıdan hem de kullandığı motifler aracılığıyla kanıtlamaya çalışmıştır. Çalışmada Elvan Çelebi'nin bu anlatıları ve motifleri kullanmasındaki temel motivasyonlar, tarihsel ve sosyal arka planları verilerek incelenmiştir.