Ege, Akdeniz ve Marmara bölgesinde yayılış gösteren deniz lavantası (limonium mill.) türlerinin kesme çiçek amacıyla seleksiyon yoluyla ıslahı ve ümitvar genotiplerin ın vitro çoğaltımı

Abstract

Çalışma; Ege, Akdeniz ve Marmara Bölgesi'nde yayılış gösteren Deniz Lavantası (Limonium Mill.) türlerinin seleksiyon yoluyla ıslahı ve ümitvar genotiplerin in vitro çoğaltımı amacıyla yürütülmüş ve 2020-2024 yılları arasında gerçekleştirilmiştir. Limonium genotipleri [(34 adeti Limonium grubu (L. sinuatum hariç diğer türler) ve 6 adet L. sinuatum türüne ait)] çiçeklenme döneminde toplanmış ve serada kültüre alınmıştır. Genotipler çiçeklenme döneminde çiçek ve morfolojik özelliklerine göre ön seleksiyona tabi tutulmuştur. Ön seleksiyon sonrasında toplam 40 farklı genotipten 18 adeti elenmiştir. Geriye kalan 22 genotipin 16 adetini Limonium grubu, 6 adetini ise L. sinuatum türüne ait genotipler oluşturmuştur. Ön seleksiyon sonrası seçilen Limonium grubu genotiplerde; çiçek sapı uzunluğu, ikincil dal sayısı, verim, dal ağırlığı, vazo ömrü ve görsel kalite olmak üzere 6 farklı özellik, L. sinuatum türüne ait genotiplerde ise, yukarıdaki 6 özelliğe çiçeklenme süresi de ilave edilerek tartılı derecelendirme yöntemine tabi tutulmuştur. Tartılı derecelendirme yöntemi sonucunda puan bakımından 'çok iyi' sınıfına giren Limonium grubundan 3 adet, L. sinuatum türünden 1 adet genotip ümitvar olarak seçilmiştir. Limonium grubunda seçilen ümitvar genotiplerin çiçek sapı uzunlukları 87.3-92.1 cm, ikincil dal sayıları 8.6-11.4 adet, verimi 8.5-10.4 adet dal/bitki ve vazo ömürleri 20-22 gün arasında değişirken, L. sinuatum türüne ait ümitvar genotipin çiçek sapı uzunluğu 57.5 cm, ikincil dal sayısı 4.13 adet, verimi 38.8 adet dal/bitki ve vazo ömrü 22 gün olarak belirlenmiştir. Ümitvar genotiplerin in vitro çoğaltım aşamasında, en uygun çoğaltma ve köklendirme ortamı optimize edilmiş ve bitkiciklerin sağlıklı gelişimi için uygun koşullar sağlanmıştır. Bitkiciklerin çoğaltım katsayılarının 1.60-2.01, köklenme oranlarının ise %66.39-53.33 arasında değiştiği belirlenmiştir.