Ahmet Yesevi öğretisinde varoluşçu kavramlar ve manevi başa çıkma

Abstract

İnsanın kendini bilme ve aşkın yanını deneyimleme çabası, maneviyatı ilgilendirdiği kadar varoluşsal bir süreci de ifade etmektedir. Kendini bilmek isteyen insanın varoluş sürecinde "anlam arayışı", "yabancılaşma", "özgürlük" ve "ölüm" gibi nihai kaygılarla yüz yüze gelmesi ve bu kaygılarla başa çıkma çabası sözkonusudur. İnsanın kendine yaptığı yolculukta bütüncül olarak ele alınması, onun içinde bulunduğu kültür, tarih, düşünce yapısı ve bu yapının içinden açılan dil önemli ve belirleyicidir. 11.yydan bugüne, Türkistan'dan Anadolu'ya ve Balkanlara kadar çok geniş bir coğrafyaya tesir eden Ahmet Yesevi, kendinden önceki bilgeliklerin içinden geçerek gelen, zamana ve mekâna bağlı olmaksızın muhatabına hitap eden bir öğretiye ve bilgeliğe sahip bir şahsiyettir. Bu mirasının kaygılarıyla başa çıkmaya çalışanlara ve gelecek kuşaklara aktarılması önem taşımaktadır. Bu çalışma, insanın varoluş sürecindeki kaygılarıyla başa çıkmasında, Ahmet Yesevi öğretisinin katkısını konu edinmektedir. Çalışmada, varoluşçu felsefenin psikoloji bilimine etkileri ile varoluşçu ve düşünür psikologların görüşlerine yer verilmiştir. Ahmet Yesevi, onun öğretisi ve onun Divan-ı Hikmet adlı eseri, manevi başa çıkma boyutuyla varoluşçu kavramlar üzerinden incelenmiştir. Araştırma, nitel araştırma yöntemlerinden olan Tümdengelimsel Tematik Analiz ve Literatür Tarama yöntemleri kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Bu çalışma, insanın kendini bilme ve varoluşunu anlamlandırma sürecinde varoluşçu ve manevi yaklaşımların bütünleştirilmesinin önemini yeni bir bakış açısıyla ortaya koymaktadır.