Uluslararası insancıl hukuk açısından işgalin hukuki rejimi

Abstract

Uluslararası insancıl hukuk açısından işgal hukuku temel olarak Lahey Hukuku ve Cenevre Hukuku ile oluşmuştur. Lahey Hukuku ve Cenevre Hukuku kapsamında işgal hukukunu oluşturan temel uluslararası hukuk kaynakları 1907 Lahey Savaş Kuralları, IV. Cenevre Sözleşmesi ve I No.lu Ek Protokol'dür. Söz konusu uluslararası antlaşmalara ek olarak UİH'ye ilişkin uluslararası teamül kuralları da işgal hukukunun bir parçasını oluşturur. İşgal hukuku, işgalci devletin, işgal edilen devlet ve işgal bölgesindeki halk ile ilişkisini düzenleyen bir uluslararası hukuk rejimidir. İşgal hukuku, egemen devletin ülkesinde otoritesini tesis eden işgalci devletin, hak ve yükümlülüklerini konu edinir. İşgal hukuku, işgal bölgesindeki kişiler ve eşya üzerinde, işgalci devlete haklar verirken; aynı zamanda işgalci devlete yükümlülükler yükler. Bu kapsamda işgal hukuku; işgalci devlete verilen haklar ve yüklenen yükümlülükler ile işgal bölgesindeki sivilleri himaye eden hükümlerden oluşur. İşgalci devletin; işgal altındaki devlet, işgal bölgesindeki siviller ve işgal bölgesindeki mallar ile ilişkisi, işgal hukuku tarafından düzenlenir. Söz konusu ilişkide; üç farklı menfaat vardır: İşgalci devletin menfaati, işgal altındaki devletin menfaati ve işgal bölgesindeki sivillerin menfaatidir. İşgal hukuku, bu üç farklı menfaatler grubu arasında bir denge kurma çabasının ürünüdür. Çalışmamızın konusunu işgal hukuku oluşturmaktadır. Çalışma konumuz çerçevesinde işgal hukukunun esasları ve işgalcinin işgal bölgesindeki hak ve yükümlülükleri incelenecektir. Çalışmamızda ayrıca işgal hukukunun uygulanmasına yönelik sorunlar ve tartışmalar da ilgili alt başlıklar altında değerlendirilecektir.