Antik Yunan şârihleri bağlamında Aristoteles'in kategorileri: 10-15 (postpredicaments)

Abstract

Bu tez, Aristoteles'in Kategoriler adlı eserinin 10–15. bölümlerinin (Postpraedicamenta), Antik Yunan şerh geleneğinde nasıl konumlandırılıp işlendiği ve bu bölümlerin Aristoteles mantığına giriş olarak nasıl ele alındığını incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın temel problemi, Postpraedicamenta'nın Kategoriler içindeki sistematik statüsünün Antik Yunan şerhlerindeki durumu ve mantık yapmakla nasıl ilişkilendirildiğidir. Bu bağlamda tezde, şerhleri elimizde bulunan Porphyrios, Dexippus, Ammonius, Philoponus, Simplicius, Olympiodoros ve Elias/David olmak üzere Antik Yunan şârihlerinin Kategoriler 10-15'e dair açıklamaları analiz edilmiştir. Şerhlerde Postpraedicamenta'nın kimi zaman kategoriler öğretisinin tamamlayıcı bir parçası, kimi zaman ise, karşıtlık, öncelik-sonralık, eşzamanlılık, hareket ve sahip olma gibi kavramlar aracılığıyla daha ileri metinlere hazırlayıcı bir ara bölüm olarak ele alındığı gösterilmiştir. Tez, Antik yorumcuların Aristo mantığı içerisinde Postpraedicamenta'yı önermeler ve kıyasa geçişin yapıldığı temel kavramsal ve ilişkisel bir eşik mahiyetinde, sistem içindeki denetim mekanizması olarak konumlandırdıklarını savunmaktadır. Bu çerçevede kitabın bu son çeyreklik kısmının, yalnızca ontolojik ayrımlar sunan bir ek bölüm değil, Aristoteles mantığında kurucu bir pedagojik ve işlevsel görevi bulunan zorunlu bir parça olduğu sonucuna varılmaktadır.