Başarısız devletlerde aşırılıkçı hareketler: Somali ve Afganistan örnekleri

Abstract

Bu tezin temel sorunsalı, başarısız devlet vakaları ile aşırılıkçı örgütler arasındaki ilişkinin ne olduğudur. Temel varsayımı ise, devlet başarısızlığının yarattığı koşulların, aşırılıkçı örgütler için uygun ortamı sağladığıdır. Varsayım, Somali ve Afganistan örnekleri üzerinden karşılaştırmalı olarak sınanmıştır. Bu iki ülkenin kültürel ve tarihsel birikiminin devlet başarısızlığının nedenlerini barındırdığı gösterilmiştir. Eş-Şebab ile Taliban’ın bu başarısızlıktan istifadeyle nasıl zemin kazandığı açıklanmaya çalışılmıştır. Bu çerçevede, öncelikle devlet ve başarısız devlet kavramlarına ilişkin literatür taraması yapılmıştır. Ardından, Eş-Şebab ve Taliban’ı akademik açıdan en iyi şekilde tanımlayacak ifade araştırılmış, ayrıca devlet başarısızlığı ile aşırılıkçılık arasındaki bağlantıya dair literatürdeki tartışmalara yer verilmiştir. Somali ve Afganistan’daki devlet başarısızlığının, özellikle yolsuzluk, yoksulluk ve istikrarsızlık olarak ortaya çıktığı gösterilerek, yolsuzluğun neden olduğu eğitim, adalet ve güvenlik alanlarındaki boşluğu iyi değerlendiren Eş-Şebab ve Taliban’ın, her iki ülkedeki yaygın yoksulluk ve istikrarsızlıklardan istifadeyle gelişebilecekleri ve güçlenebilecekleri uygun ortamı buldukları anlatılmıştır. Böylece, temel varsayım kanıtlanmıştır. Öte yandan, Somali’de yeterli ve güvenilir saha araştırmalarının bulunmaması, bu tezin daha da derinleştirilmesine mani olmuştur.