Pragmatik Profil’in Türkçeye Uyarlama Çalışması

Abstract

İletişim kurma ve sosyal yaşama dahil olma sürecinde pragmatik beceriler önemli rol oynamaktadırlar. Dilin sosyal kullanımı olarak adlandırılan pragmatik becerilerde özel gereksinimli çocukların zorlandıkları bilinmektedir. Özel gereksinimli çocukların eğitimsel süreçlerinin planlanabilmesi, etkili müdahale programlarının hazırlanabilmesi ve eğitim süreçlerinde izlenecek adımların belirlenebilmesi için ölçme ve değerlendirme süreçleri oldukça önemlidir. Bu doğrultuda hem dil becerileri hem de ilişkili diğer becerilerin gelişimi açısından özel gereksinimli çocukların pragmatik bileşenin hangi işlevlerinde güçlük yaşadıklarının belirlenmesi uygun çözüm yollarının geliştirilebilmesi açısından önemlidir. Ebeveynlerle görüşmeler yoluyla yapılan değerlendirmelerin özellikle erken çocukluk döneminde ve özel gereksinimli çocuklarla yapılan çalışmalarda oldukça kullanışlı oldukları bilinmektedir. Bu doğrultuda ülkemizde hem özel gereksinimli hem de tipik gelişim gösteren çocukların pragmatik becerilerini ebeveynler ile yapılan görüşmeler sonucunda değerlendirme imkanı tanıyan az sayıda değerlendirme aracı bulunması sebebiyle Pragmatik Profil’in (The Pragmatics Profile for People who Use AAC) Türkçeye uyarlamasının oldukça önemli olduğu düşünülmektedir. Bu doğrultuda çalışmanın amacı Pragmatik Profil’in Türkçeye uyarlama çalışmasının yapılmasıdır. Çalışma bir ölçme aracı uyarlama çalışmasıdır. Kültürler arası uyarlama çalışmalarında uyarlama süreci ve süreçte görev alan çevirmen ve uzmanlar oldukça önemlidir. Çalışmada uyarlama aşamaları olarak ilk çeviri, çevirilerin sentezi, geri çeviri, uzman komitesi ve final öncesi versiyon testi adımları titizlikle takip edilmiştir. Yapılan uyarlama çalışması görev alan çevirmenlerin dilsel yeterlikleri, alan uzmanlarının araştırma yöntem ve tekniklerindeki deneyimleri, dil becerilerinin ölçme ve değerlendirmesi konusundaki uzmanlıkları ve uyarlama sürecinin tamlığı bağlamında aracın hem dilsel eşdeğerliği hem de yapısal geçerliğinin sağlandığı düşünülmektedir. Uyarlaması yapılan Pragmatik Profil’in, işitme kayıplı ve işiten çocukların pragmatik dil becerilerinin değerlendirmesinde geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu görülmüştür. Pragmatik Profil ile yapılacak değerlendirmelerin özel eğitim alanında çalışan uzmanlara ve araştırmacılara çocukların yaşadıkları pragmatik güçlükler hakkında kapsamlı bilgi saylayacağı düşünülmektedir.