Türkiye ve dünyada vadeli işlem ve opsiyon piyasası

Abstract

Bu araştırma, vadeli işlem ve opsiyon piyasalarının hem Türkiye'deki hem de uluslararası finans sistemindeki rolünü kapsamlı bir şekilde ele almayı amaçlamaktadır. Çalışmada, bu piyasaların yapısı, işlevleri ve finansal sistem içindeki konumu detaylı olarak analiz edilmiştir. Araştırma dört temel bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde, finansal piyasaların tarihsel gelişimi, temel işlevleri ve kullanılan finansal araçların genel özellikleri ele alınmaktadır. İkinci bölümde, türev piyasalar detaylandırılarak, forward, futures, swap ve opsiyon sözleşmelerinin yapısı ve işleyiş mekanizmaları incelenmiştir. Üçüncü bölümde, Türkiye ve dünya genelinde vadeli işlem ve opsiyon piyasalarının gelişim süreçleri değerlendirilmiş, bu piyasaların diğer finansal piyasalar ile etkileşimleri analiz edilmiştir. Son bölümde ise, yapılan araştırmaların bulgularına dayanarak genel değerlendirmelere ve politika önerilerine yer verilmiştir. Çalışmada elde edilen bulgular, türev piyasaların ekonomik risklerin azaltılması, finansal istikrarın sağlanması ve yatırımcıların korunması açısından kritik bir öneme sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Türkiye'deki türev piyasaların gelişim süreci, 2005 yılında VOB'un kurulması ve 2013 yılında Borsa İstanbul bünyesine katılmasıyla hız kazanmıştır. Dünya genelinde ise, ABD, Avrupa ve Asya'da türev piyasalar, piyasa derinliğine katkıda bulunarak ekonomik büyümeye destek sağlamaktadır. Bu bağlamda, türev piyasaların daha etkin kullanımı için düzenleyici çerçevelerin güçlendirilmesi, teknolojik altyapının iyileştirilmesi ve yatırımcıların finansal araçlar hakkında daha fazla bilgilendirilmesi önerilmektedir. Ayrıca, gelecekte yapılacak çalışmaların dijitalleşmenin türev piyasalar üzerindeki etkisi ve bu piyasaların sürdürülebilir ekonomik büyüme ile ilişkisinin incelenmesine odaklanması gerektiği düşünülmektedir.