Depremden etkilenen yapılara ilişkin hasar tespit raporlarının hukuksal niteliği ve yargısal denetimi

Abstract

"Hasar tespiti", bir idari faaliyet türü olarak özel idari kolluk faaliyetidir. 7269 sayılı Kanun'un m.13 hükmünde öngörülen hasar tespiti, anılan Kanun'un kapsamındaki kolluk tedbirleri arasındadır. Genel hayata etkili afetlerin ardından yürütülen bu idari faaliyet sonucunda, bireysel bir idari işlem olarak "hasar tespit raporu" düzenlenmektedir. Hasar tespit raporu, birçok temel hak ve özgürlük ile bağlantılı bir idari işlem olması nedeniyle önem arz etmektedir. Deprem afeti özelinde, gerek idari usul gerek yargısal denetim aşamasında özellikli durumlar arz eden hasar tespit raporu, diğer afet türlerinin gerçekleşmesinin ardından da düzenlenmektedir. Çalışmamızda, depremden etkilenen yapıların konu olduğu hasar tespit raporunun hukuksal niteliğinin yanı sıra idari usul ve yargısal denetim aşamaları irdelenerek hukuksal rejiminin açığa kavuşturulması amaçlanmaktadır. Bu bağlamda, tezin "Birinci Bölüm"ünde; öncelikle, hasar tespitine ilişkin teknik terimlerin kavramsal çerçevesi çizilmektedir. Ardından, hasar tespitinin idari faaliyet türleri arasındaki, hasar tespit raporunun ise idari işlem türleri arasındaki yeri kamu hizmeti ve idari işlem teorisi bağlamında saptanarak bahse konu kavramlara ilişkin hukuksal çerçeve çizilmektedir. Tezin "İkinci Bölüm"ünde; idari usul kavramına ilişkin genel açıklamaların ardından hasar tespit raporuna ilişkin öncelikle 7269 sayılı Kanun'da, ardından ise Hasar Tespit Genelgesinde öngörülen idari usul kurallarının, idari yargı içtihadındaki görünümleri ile birlikte tahliline yer verilmiştir. Böylelikle, bir idari işlem olarak karşımıza çıkan hasar tespit raporunun oluşum aşaması izlenmekte ve hukuksal niteliği belirlenen hasar tespit raporunun idari usul aşamasına ilişkin sorunlara çözüm önerileri getirilmektedir. Tezin son ve "Üçüncü Bölüm"ünde ise, bireysel kolluk işlemlerinden olduğu kanaatine varılan hasar tespit raporunun iptal davası özelinde arz ettiği özellikli durumlar aktarılmaktadır. Bu yolla, idari yargılama usulü kurallarına deprem afeti sonucu düzenlenen hasar tespit raporları penceresinden bir bakış sağlanmaktadır. Böylelikle, hasar tespit raporunun hukuksal niteliği aydınlığa kavuşturulmakla beraber, deprem afetinden idari yargı kararının kesinleşmesine değin idari usul ve yargısal denetim sürecinin izi sürülmektedir.