Mevsimlik tarımda çalışan çocukların gelecek planlamasında ve çocuk işçisiz tarım konusunda ebeveynlerin düşünceleri ile buna etkili olan faktörler

Abstract

Bu tez çalışmasının ana amacı; tarım işçisi çocukların geleceklerine ilişkin olarak ebeveynlerinin düşüncelerini ortaya koymak, beklenti ve kaygılarını saptamak ve de çocuk işçisiz tarımsal üretim planlamasının nasıl olabileceğini analiz etmektir. Bu kapsamda, çalışan çocuk ve ebeveynleri olan bireylerin algı, tutum ve kültürleri üzerine yapılan araştırmaların ışığında bu çalışmayla tarımda çalışan çocukların gelecek planlamasına ilişkin ebeveyn düşünceleri incelenmiştir. Bunun yanı sıra, TÜİK tarafından 2019 yılında yayınlanan anket sonuçları incelenmiştir. Bu anket sonuçlarına göre, bir ekonomik faaliyette çalışan 5-17 yaş grubundaki çocuk sayısı 720 bin kişi olup, çalışan çocukların yüzde 30,8'i tarım sektöründe bulunmaktadır. 2019 yılında İl Çocuk İşçiliği Mücadele Birimi ve Kalkınma Atölyesi tarafından hazırlanan rapor ve 2021 yılında Çocukla ilgili bilgileri içeren çalışma göz önünde bulundurulduğunda mevsimlik tarım işçilerinin çalışma amacıyla en fazla ikame ettiği ilk üç kent içerisinde yer alması nedeniyle çalışmada Ankara ve Adana illerinde alan çalışması yapılmıştır. Araştırmanın evrenini Ankara ve Adana İlinde tarımsal üretimde faaliyette bulunmak için ikame eden mevsimlik tarım işçisi ebeveynler ve 12-18 yaş arasındaki çocukları oluşturmaktadır. Bu çocuklar tarımda çalışan çocuklar olarak belirlenmiştir. Çalışma için örneklemede kartopu yönteminden yararlanılmıştır. Buna göre, çadırlarda yaşayan hane halklarını temsilen 80 mevsimlik gezici tarım işçisi ebeveyn ve bu hanelerin hem çalışan hem de çalışmayan çocuklarından izin verilenleri ile görüşülmüştür. Ebeveynlere ve çocuklara yönelik yapılan anket çalışmasında bazı temel sorulara cevap aranmıştır. Ebeveynlerin çalışan çocuklarının gelecekleri hakkında düşünce ve tutumlarında neler etkili olmaktadır? Çalışan çocuklar hangi koşullarda çalışmakta ve eğitim hayatlarına devam etmektedirler? Çalışmada nicel ve nitel veriler elde edilmeye çalışılmış ve analiz edilmiştir. Çalışmada mevsimlik tarımda ebeveynlerin çocuk işçisiz tarım konusunda etkili olan faktörlerin belirlenmesi amacıyla çoklu doğrusal regresyon analizi yapılmıştır. Regresyon modeli analizine göre, modele dahil edilen 7 değişkenden sadece 2 tanesi istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Ebeveynlerin çocuk işçisiz tarım konusunda gelecek beklentileri indeksi açıklamada mevsimlik tarım işçilerinin eğitim durumu, çadırda /evde yaşama durumu, aylık gelir, kaç yıldır tarım işçiliği yaptığı gibi faktörler anlamsız faktörler olduğunu, aile gelirine katkı yapanların sayısındaki artış ve çocuk sayısındaki artış ise anlamlı faktörler olarak bulunmuştur.