Türkiye'de midye (Mytilus galloprovincialis) yetiştiriciliğinin sosyo-ekonomik analizi

Abstract

Bu çalışma, Türkiye'de faaliyet gösteren midye işletmelerinin 2024 yılındaki üretim verilerine dayalı olarak sosyo-ekonomik analizini yapmak için yürütülmüştür. Türkiye'deki 42 adet midye işletmesi proje kapasitelerine göre <1.000 ton (22), 1.000–1.999 ton (17) ve ≥2.000 ton (3) olmak üzere üç gruba ayrılmıştır. İşletmelere ilişkin teknik ve fiziksel özellikler, işletme sahiplerinin sosyo-ekonomik ve kültürel özellikleri ile işletmelerin ekonomik faaliyetlerine ilişkin veriler; yapılandırılmış anket formları yardımıyla işletme sahibi ya da yöneticisi ile yapılan yüz yüze görüşmeler yoluyla elde edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre, işletmelerin proje kapasitelerinin 29-i3.000 ton arasında değiştiği ve bu kapasitelerinin %5,00 ila %100,00'ü arasında değişen oranlarda kullandıklarını ortaya koymuştur. İşletmelerin ürettiği midyeler ortalama 60,28 TL/kg fiyatla satılmış ve işletmeler ortalama 16,2 milyon TL brüt hasıla elde etmişlerdir Mali yapı açısından, incelenen işletmelerin toplam sermaye yatırımı 35,88 milyon TL olarak hesaplanmıştır. Toplam işletme gideri 8,48 milyon TL olup, bunun 5,20 milyon TL'sini sabit giderler, 3,28 milyon TL'sini ise değişken giderler oluşturmuştur. Kârlılık, geri ödeme süresi, başa başnoktası ve fayda-masraf oranı gibi temel ekonomik göstergeler açısından değerlendirildiğinde, en iyi performans <1.000 ton/yıl kapasite grubundaki işletmeler tarafından gösterilmiştir. Net bugünkü değer, <1.000 ton/yıl için 3,91 milyon TL, ≥2.000 ton/yıl için 18,00 milyon TL pozitif NBD elde edilirken, 1.000–1.999 ton/yıl arası kapasitedeki işletmelerde -20,67 milyon TL ile negatif bir değer ortaya çıkmıştır. Bu sonuçlar, <1.000 ton/yıl ve ≥2.000 ton/yıl kapasiteye sahip işletmelerin ortalama olarak sermaye maliyetlerinin üzerinde kârlı çalıştıklarını göstermektedir.