Göçmen kadın girişimciliğinde toplumsal cinsiyet ve çok katmanlı dinamikler: Almanya örneği

Abstract

Bu tez, Almanya’da göçmen kadın girişimciliğini toplumsal cinsiyet perspektifi ve çok katmanlı dinamikler çerçevesinde inceleyen kapsamlı bir literatür taraması çalışmasıdır. Göçmen kadınların girişimcilik deneyimleri, çoğu zaman yalnızca bireysel tercihlerin veya ekonomik zorunlulukların bir sonucu olarak ele alınmakta; toplumsal cinsiyet rejimleri, bakım emeği, göç statüsü, kurumsal yapılar ve ulus-ötesi bağlar gibi belirleyici unsurlar yeterince bütüncül biçimde analiz edilmemektedir. Bu çalışma, söz konusu boşluğu doldurmayı amaçlamaktadır. Tezin birinci bölümünde, göç ve toplumsal cinsiyet ilişkisine dair kuramsal tartışmalar ele alınmaktadır. Feminist göç çalışmaları, kesişimsellik yaklaşımı, sosyal yeniden üretim ve bakım emeği literatürü ile ulus-ötesi perspektifler, göçmen kadınların emek piyasası ve girişimcilik deneyimlerini açıklamak üzere tartışılmaktadır. Bu bağlamda, göçün cinsiyetlendirilmiş bir süreç olduğu ve kadınların göç deneyimlerinin sınıf, etnisite, göç statüsü ve aile yapılarıyla iç içe geçtiği vurgulanmaktadır. İkinci bölümde, Almanya’da göçün tarihsel gelişim dinamikleri, göçmen kadınların sosyo-ekonomik konumları ve uyum politikaları ele alınmaktadır. Misafir işçi döneminden günümüze uzanan göç rejimlerinin, kadın göçmenlerin istihdam biçimlerini ve girişimcilik fırsatlarını nasıl şekillendirdiği analiz edilmektedir. Ayrıca Almanya’daki işgücü piyasası, bakım rejimleri ve girişimcilik ekosistemi, göçmen kadınların karşılaştıkları yapısal eşitsizlikler bağlamında değerlendirilmektedir. Üçüncü bölüm, Almanya’da göçmen kadın girişimciliğini açıklayan çok katmanlı dinamiklere odaklanmaktadır. Göçmen kadınların girişimciliğe yönelme motivasyonları, karşılaştıkları engeller ve bu engelleri aşmak için geliştirdikleri bireysel ve kolektif stratejiler; karma gömülülük, sosyal sermaye ve girişimcilik ekosistemi yaklaşımlarıyla ele alınmaktadır. Ayrıca ulusal ve ulus-ötesi düzeyde devlet mekanizmalarının göçmen kadın girişimciliği üzerindeki etkileri tartışılmaktadır. Çalışmanın sonucunda, Almanya'da göçmen kadın girişimciliğinin yalnızca bireysel girişimcilik eğilimleriyle değil; piyasa yapıları, kurumsal düzenlemeler, toplumsal cinsiyet normları, bakım yükleri ve ulus-ötesi ilişkilerle şekillenen çok boyutlu bir süreç olduğu ortaya konulmaktadır. Tez, politika yapıcılar ve araştırmacılar için toplumsal cinsiyet duyarlı ve hedef odaklı girişimcilik politikalarına yönelik öneriler sunmaktadır.