Teori ve pratiğiyle Hz. Muhammed'in Uhud gazvesi

Abstract

Hz. Peygamber’in sîretinde askerî faaliyetler, müşrikler ve diğer gayrimüslim unsurlarla kurulan münasebetlerin şekillenmesinde önemli bir yere sahip olmuştur. Bu itibarla Asr-ı Saâdet döneminde gerçekleşen gazveler, Arap yarımadasındaki toplum yapısında siyasî, sosyal, iktisadî, kültürel ve dinî açılardan köklü değişimlerin meydana gelmesine zemin hazırlamıştır. Bu gazveler arasında Uhud Gazvesi de hem Müslümanlar hem de müşrikler açısından önemli bir dönüm noktası olmuştur. Bu çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden durum deseni metodu kullanılarak Hz. Peygamber’in Uhud Gazvesi teorik ve pratik boyutlarıyla incelenmiştir. Bu amaçla araştırmada gazvenin ortaya çıkmasına neden olan siyasî, dinî, ekonomik ve sosyal sebepler, Müslümanların gazve öncesindeki hazırlık süreçleri, askerî ve lojistik altyapıları, malî durumları, kabileler arasında kurulan ittifaklar, erkek ve kadınların gazveye katılım oranları ile katkıları, çarpışma sürecindeki tutum ve davranışları, gazve sonrasındaki gelişmeler ve ortaya çıkan sonuçlar ayrıntılı biçimde ele alınmıştır. Aynı şekilde müşriklerin Uhud Gazvesi süresince takip ettikleri hazırlık, strateji ve uygulamalar da kapsamlı bir şekilde değerlendirilmiştir. Araştırma neticesinde, müşriklerin yüksek malî imkânlara sahip oldukları, askerî yapı ve lojistik bakımından daha donanımlı bir şekilde Uhud Gazvesine hazırlandıkları ve büyük bir askerî güçle gazveye katıldıkları tespit edilmiştir. Buna karşılık Müslümanların ekonomik, askerî ve lojistik altyapı bakımından daha sınırlı imkânlarla gazveye iştirak ettikleri belirlenmiştir. Bununla birlikte, Uhud Gazvesi’nde görünüş itibariyle müşrikler üstünlük sağlamış olsalar da Müslümanların maddî ve mânevî açıdan önemli kazanımlar elde ettikleri sonucuna ulaşılmıştır.