Traktör motor ve kuyruk mili performans testlerinde evaporatif soğutma sisteminin etkisinin belirlenmesi

Abstract

Bu çalışmada, dünya genelinde yaygın bir geçerliliğe sahip olması nedeniyle OECD Kod 2 tarım traktörleri için motor ve kuyruk mili performans testleri temel alınmıştır. OECD Kod 2’ye göre yapılacak testlerde ortam sıcaklığı 23±7 oC olma şartı bulunmaktadır. Bu kural sıcaklığın yüksek olduğu yaz aylarında test yapılmasını zaman zaman imkânsız hale getirmektedir. Ayrıca dünyanın çeşitli yerlerindeki test merkezlerinde, değişik ortam koşullarında aynı güçteki traktörler üzerinde yapılan testlerde farklı sonuçların elde edilmesine neden olabilmektedir. Bu sorunların çözümü noktasında, PTO test laboratuvarlarında evaporatif soğutma sistemi (ESS) kullanılması önerilmiş ve ESS’nin traktör motor ve kuyruk mili performans testlerine etkisi araştırılmıştır. Bu amaçla, Tarım Alet ve Makine Test Merkezi Müdürlüğü (TAMTEST) bünyesinde bulunan ESS ile donatılmış PTO laboratuvarında 82 adet traktör testi tamamlanarak elde edilen verilerin istatistik analizi yapılmıştır. Traktörler; maksimum tork devri, maksimum güç devri, standart PTO devri ve nominal motor devri olmak üzere 4 farklı motor devrinde ve iki farklı ortam koşulunda test edilerek değerler alınmıştır. İlk test ESS çalıştırılmadan; ortalama 30 oC sıcaklıkta gerçekleştirilmiştir. İkinci testte ise ESS çalıştırılmış ve ortalama 23 oC sıcaklıkta gerçekleştirilmiştir. Testlerde traktörlerin; PTO gücü (kW), motor torku (Nm), yakıt tüketimi (l/h), özgül yakıt tüketimi (g/kWh) ve özgül enerji değerlerindeki (kWh/l), değişim gözlemlenmiş, elde edilen verilerin istatistiki olarak anlamlılığı analiz edilerek, ESS’nin traktör performansı üzerindeki etkisi hesaplanmıştır. Buna göre, 23 oC – 30 oC aralığındaki ortam sıcaklığındaki fark referans alınarak yapılan çalışmada traktör verilerinde istatistiki olarak anlamlı değerler ortaya çıkmıştır. ESS açık durumda ESS kapalı durumuna göre, PTO gücü ortalama: % 1,1 – 4,0 oranında artmış, buna karşılık saatlik yakıt tüketiminde de ortalama % 0,7 - 3,0 artış gözlemlenmiştir. Özgül yakıt tüketimindeki ortalama değişimin (+) % 0,8 artışa karşılık, (-) % 2,4 azalma yönünde olduğu, özgül enerjide ise ortalama % 0,3 - % 3,4 aralığında artış meydana geldiği görülmüştür.