Halk elinde hayvan ıslahı ülkesel projesi kapsamında Ankara keçilerinde bazı tiftik verim ve kalite özelliklerinin fenotipik ve genetik parametreleri

Abstract

Bu tez çalışması, TOB -TAGEM tarafından 2005 yılından itibaren Ankara ilinde Ayaş, Beypazarı, Güdül ve Polatlı ilçelerinde yürütülen Halk Elinde Ankara Keçisi Islahı Projesi'nde oğlak doğum ağırlığı (ODAĞ), sütten kesim ağırlığı (SKAĞ), kirli tiftik ağırlığı (KTAĞ), ortalama tiftik çapı (OTÇ) özellikleri bakımından yürütülen seleksiyon uygulamalarının, 2018-2022 döneminde sağlanan genetik ve fenotipik değişimler üzerindeki etkilerinin analizi ile birlikte OFDA 2000 cihazıyla ölçülen tiftik çapının standart sapması (TÇSS), tiftik çapının varyasyon katsayısı (TÇVK), eğirme inceliği (Eİ), konfor faktörü (KF), lif eğimi (LE), lif eğiminin standart sapması (LESS), Hauteur değeri (HD), Yeni Zelanda lif hacmi (YZLH) özelliklerinin seleksiyonda kullanılabilme olanaklarının araştırılması amacıyla gerçekleştirilmiştir. ODAĞ (n=38680),SKAĞ (n=30517), GCAA (n= 30591), KTA (n= 5162), OTÇ (n=7303),TÇSS (n=7240), TÇVK (n=6092) , KF (n= 6101), Eİ (n= 5926), LE (n= 6050), LESS (n= 6100), HD (n=3295),YZLH (n= 3196) özelliklerine ait genel fenotipik ortalamalar sırasıyla 2.35±0.003 kg;11.64±0.019 kg;102.30±0.207 g; 1.69±0.009 kg; 29.24±0.071μm;7.08±0.024 μm; %24.24±0.047; %60.85±0.346; 29.54±0.084 μm; 14.59±0.047 0/mm; 16.90±0.061 0/mm; 83.15±0.318 mm; 17.55±0.010 g/cm3; VK'ları sırasıyla %22.164; %28.059; %35.396; %38,234; %20.616; %28.274; %15.046; %44.421; %21.849; %25.059; %27.900; %21.973; %3.0631; kalıtım dereceleri sırasıyla 0.13, 0.20, 0.19, 0.30, 0.55, 0.14, 0.12, 0.17, 0.16, 0.23, 0.23, 0.17, 0.11 şeklinde hesaplanmıştır. Makro çevre faktörlerinin üzerinde çalışılan özelliklerin etkileri genellikle önemlidir (p<0.05; p<0.01). Tiftik miktar ve çap özellikleri arasında düşük, orta ve yüksek düzeyde genetik ve fenotipik korelasyonlar tahmin edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre ODAĞ, SKAĞ, KTAĞ, OTÇ özellikleri; tek özellik bakımından seleksiyon yerine çoklu özellik bakımından indeks seleksiyonunun uygulanması ve TÇSS, TÇVK, KF, Eİ, LE, LESS özelliklerinden de yararlanılması önerilmiştir.